Pensioenen Sparen Overige Overige economische ontwikkelingen Banksparen lijfrente Banksparen pensioen
Gepubliceerd op: 21-10-2011 om 13:36
Door de lage rente worden pensioenen steeds meer onbetaalbaar
Er is een grote kans dat in Nederland de pensioenfondsen verder in de problemen komen. Door de dalende koersen op de financiële markten en de lage kapitaalmarktrente kunnen veel pensioenfondsen mogelijk niet meer aan hun toekomstige verplichtingen voldoen.

Dekkingsgraad

De dekkingsgraad is een belangrijke graadmeter voor de financiële toestand van pensioenfondsen. Het geeft de verhouding aan tussen het vermogen en de pensioenen die een pensioenfonds nu en in de toekomst moet uitbetalen. Als de dekkingsgraad bijvoorbeeld 120% is, dan staat tegenover elke € 100 die het fonds moet uitbetalen aan gepensioneerden, op dat moment € 120 aan vermogen.

De hoogte van de dekkingsgraad is mede in hoge mate afhankelijk van de stand van de rente. Als de rente daalt, wat nu het geval is, betekent dit dat bijvoorbeeld ABP meer moet reserveren om aan de verplichtingen te kunnen voldoen. Een pensioenfonds is dus erg afhankelijk van de dagkoers van de rente, waardoor ook de dekkingsgraad hevig kan schommelen. Zo leidt bij ABP bijvoorbeeld een daling van de rente met 1%-punt tot een daling van de dekkingsgraad met circa 12%-punt. In onderstaande grafiek is duidelijk zichtbaar dat dit scenario zich in het derde kwartaal heeft voltrokken: een daling van de kapitaalmarktrente van 3,8% naar 2,7% is één van de hoofdoorzaken van een forse daling van de dekkingsgraad bij ABP

Het verloop van de dekkingsgraad in relatie tot de kapitaalmarktrente
bron: kwartaalrapportage ABP

Vervelende gevolgen

De maand november is normaal gesproken de maand waarin ABP een premie- en indexatiebesluit neemt. Dan wordt feitelijk bepaald of de premies verhoogd of verlaagd moeten worden en of de uit te keren pensioenen geindexeerd kunnen worden met de inkomensontwikkeling binnen overheid en onderwijs. Over het indexatiebesluit hoeft vermoedelijk niet lang nagedacht te worden:

DekkingsgraadIndexatie
lager dan 105%Nee
tussen 105 en 135%Gedeeltelijk
hoger dan 135%volledig (eventueel na-indexatie)

Kijken we naar de grafiek, dan zien we dat de dekkingsgraad nu 90 bedraagt. Voor een gedeeltelijke indexatie is een stijging van de dekkingsgraad van minimaal 15 punten naar 105 nodig, oftewel de kapitaalmarktrente zou dan minimaal 1,25% moeten stijgen naar 3,95%. Dat is niet aannemelijk: de kapitaalmarktrente is juist verder gedaald van 2,7% naar 2,52%

Het verloop van de dekkingsgraad en de dekkingsgrenzen
bron: ABP

Het is eerder de vraag of ABP over zal moeten gaan tot een premieverhoging.

Nog erger is een korting op de pensioenuitkeringen om te zorgen dat de dekkingsgraad op een acceptabel niveau terugkomt. Ook deze mogelijkheid vermeldt ABP bij wijze van vooraankondiging in haar kwartaalrapportage. Mocht dit nodig zijn, dan wordt een dergelijk besluit naar verwachting in december bekend gemaakt.

De situatie van ABP staat niet op zichzelf, ook bij andere grote pensioenfondsen is de dekkingsgraad het afgelopen kwartaal dramatisch verslechterd:

PensioenfondsAantal deelnemersDekkingsgraad 2e kwartaalDekkingsgraad 3e kwartaal
ABP2,8 miljoen11290
Zorg en Welzijn2 miljoen11091
BPF Bouw815000110.696.4
PME6360009886
PMT1 miljoen10284.3

Beroep op politiek

ABP doet in haar kwartaalrapportage dan ook een beroep op de politiek. Het huidige pensioensysteem is in grote mate afhankelijk van de kapitaalmarktrente en fluctuaties van die rente zorgen dan ook direct voor grote schommelingen in de dekkingsgraad. Zij roepen dan ook op om een mogelijk herziening van de systematiek die pensioenfondsen in grote mate afhankelijk maken van de kapitaalmarktrente.

Bron: ABP en Telegraaf

Homefinance.nl maakt gebruik van cookies. Klik hier voor onze cookie en privacyverklaring.