Sinds 1 januari 2026 hebben erfgenamen bij een overlijden in 2026 of later 20 maanden de tijd om aangifte erfbelasting te doen, in plaats van 8 maanden. Maar die extra tijd verandert niets aan de berekening: voor een geërfde woning telt de WOZ-waarde van het jaar van overlijden, niet de verkoopprijs, en daarvan gaat de openstaande hypotheekschuld af. Voor wie een huis met hypotheek erft, kan de aanslag daardoor anders uitvallen dan verwacht. Wie de erfenis zuiver aanvaardt, neemt bovendien de resterende hypotheekschuld over.
De tarieven in 2026
Hoeveel erfbelasting je betaalt, hangt ook af van je band met de overledene. Volgens de tarieven van de Belastingdienst voor 2026 betalen kinderen en partners 10% over het belastbare erfdeel tot € 158.669 en 20% over het deel daarboven. Die percentages gelden pas nadat de vrijstelling van het erfdeel is afgetrokken.
Voor een partner is in 2026 € 828.035 vrijgesteld. Een broer, zus of vriend heeft een vrijstelling van € 2.769 en valt bovendien onder de hogere tarieven voor overige erfgenamen: 30% tot € 158.669 en 40% daarboven. Bij dezelfde woning kan de familieband dus flink uitmaken voor de aanslag.
De WOZ-waarde kan afwijken van wat het huis opbrengt
Een woning kan op de markt meer of minder opbrengen dan de WOZ-waarde die voor de erfbelasting meetelt. Vooral als huizenprijzen stijgen of dalen, kunnen die bedragen uiteenlopen. Een hogere verkoopopbrengst betekent daardoor niet vanzelf een hogere aanslag erfbelasting; een lagere opbrengst verlaagt die aanslag ook niet automatisch.
Daar zit voor erfgenamen de mogelijke verrassing. Je kunt de verwachte verkoopopbrengst gebruiken om te kijken hoeveel geld er straks beschikbaar is, terwijl de Belastingdienst voor de woning met een ander bedrag rekent. Bij een huis waarop nog een lening rust, is het daarom belangrijk om de waarde van de woning, de schuld en de verwachte opbrengst uit elkaar te houden.
Schuld bij aanvaarding
Een erfenis zuiver aanvaarden betekent dat je haar onvoorwaardelijk aanneemt. Bij een huis horen dan ook de verplichtingen: je neemt de resterende hypotheekschuld over. Dat verdient aandacht voordat je beslist hoe je de erfenis aanvaardt, zeker als de schuld hoog is ten opzichte van wat het huis waarschijnlijk opbrengt.
Ga je zelf in de geërfde woning wonen, dan kan de Belastingdienst die voor de inkomstenbelasting als je eigen woning behandelen. De hypotheekrente kan dan aftrekbaar zijn. Ook geldt het eigenwoningforfait: een bedrag op basis van de woningwaarde dat bij je inkomen wordt opgeteld. Dat zijn gevolgen voor de belasting op je inkomen, los van de erfbelasting.
Een rekenvoorbeeld laat het verschil tussen erfgenamen zien
Neem voor de berekening een woning waarvan de waarde na aftrek van de hypotheek € 184.899 bedraagt. Dat voorbeeldbedrag is de som van de kindvrijstelling en de eerste tariefgrens van 2026. We nemen aan dat één persoon de woning erft en dat er geen ander vermogen in de erfenis zit.
Erft een kind de woning, dan blijft na de vrijstelling € 158.669 belastbaar over. Over dat bedrag is 10% erfbelasting verschuldigd: € 15.866,90. Erft in plaats daarvan een broer of zus dezelfde woning, dan blijft na diens vrijstelling € 182.130 belastbaar. Dat levert € 47.600,70 belasting op over de eerste € 158.669 en € 9.384,40 over de resterende € 23.461, samen € 56.985,10. Het verschil komt door zowel de vrijstelling als de tarieven.
Termijn en plannen voor 2027
De Belastingdienst stuurt vermoedelijke erfgenamen doorgaans binnen vier maanden na een overlijden een brief met een inschatting of aangifte nodig is. Die brief bepaalt de termijn niet; die begint de dag na het overlijden. Voor iemand die vóór 1 januari 2026 is overleden, blijft de aangiftetermijn van 8 maanden gelden.
Voor overlijdens vanaf 1 januari 2026 verschuift ook het moment waarop belastingrente over de aanslag kan gaan lopen naar 20 maanden na overlijden, in plaats van na 8 maanden. De langere termijn geeft dus tijd voor de aangifte, maar haalt een eventuele belastingrekening niet weg.
Voor 2027 ligt er daarnaast een conceptvoorstel over woningen die iemand tijdens zijn leven schenkt. Daarin wil het kabinet voor de schenkbelasting de marktwaarde gebruiken in plaats van de WOZ-waarde. Het voorstel is nog niet aangenomen en gaat over schenken, niet over het erven van een woning.
Wat dit voor jou betekent
- Check welke WOZ-waarde voor de geërfde woning geldt en vergelijk die met de verwachte verkoopopbrengst. Zo zie je of de belastingberekening en het bedrag dat je mogelijk ontvangt uiteenlopen.
- Vraag na hoeveel hypotheekschuld nog openstaat en bekijk die voordat je besluit de erfenis zuiver te aanvaarden.
- Houd de aangiftetermijn in de gaten vanaf de dag na het overlijden, ook als de brief van de Belastingdienst nog niet binnen is.
Bereken vervolgens welk deel van jouw erfdeel na aftrek van de schuld en de vrijstelling belastbaar is; voor kinderen bedraagt die vrijstelling in 2026 € 26.230.
De laagste hypotheekrentes bij 10 jaar rentevast, per geldverstrekker (stand 14 oktober 2026):
| Geldverstrekker | Product | Met NHG | Tot 80% woningwaarde | Tot 100% woningwaarde |
|---|---|---|---|---|
| Centraal Beheer Groen Leef Hypotheek | 3,68% | 3,84% | – | |
| ASR WelThuis | 3,73% | 3,73% | 3,73% | |
| Woonfonds Groen Woongenot Hypotheek | 3,73% | 3,89% | 3,89% | |
| Hypotrust Groen Woon Bewust Hypotheek | 3,81% | 3,87% | – | |
| Argenta Groen Hypotheek | 3,94% | 4,15% | 4,15% | |
| Syntrus Achmea Groen Basis | 4,01% | 4,40% | – |
Bronnen : Belastingdienst, Consumentenbond, overheid.nl, abnamro.nl, vaarwel.nl
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies.
