Voor het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief rekent het kabinet per 1 januari 2026 in de praktijk met circa € 38 per uur; voor 2027 wordt circa € 39 verwacht. De Belastingdienst controleert ook boven die grens: bij schijnzelfstandigheid kan de fiscus sinds 2025 loonheffingen naheffen. Voor zzp’ers onder de grens wordt het vanaf januari 2027 eenvoudiger om bij de rechter te stellen dat ze feitelijk werknemer zijn. Voor hun opdrachtgevers staat dan ook een verzuimboete weer op het spel.
Wat er verandert bij een controle
De Belastingdienst begint bij een opdrachtgever in 2026 in principe met een bedrijfsbezoek. Dat is een onderdeel van de gedeeltelijk verlengde zachte landing. Vanaf 2027 kan de fiscus ook weer een boekenonderzoek doen dat een volledig kalenderjaar of een langere periode bestrijkt. Daarbij kijkt de Belastingdienst naar de administratie en de manier waarop iemand in de praktijk werkt.
Ook in 2026 is een boete niet helemaal uitgesloten. Bij opzet of grove schuld kan de Belastingdienst al een vergrijpboete opleggen. Dat is iets anders dan de verzuimboete die na de zachte landing terugkomt: die is bedoeld voor een overtreding waarvoor opzet of grove schuld niet hoeft te worden aangetoond. Voor opdrachtgevers maakt dat verschil bij een controle flink uit.
Een naheffing kan bovendien verder teruggaan dan de dag waarop de inspecteur langskomt. Als een zelfstandige feitelijk werknemer blijkt, kan de Belastingdienst bij de opdrachtgever loonheffingen naheffen over de periode vanaf 1 januari 2025. Ook opdrachten die vóór 2027 afliepen, kunnen meetellen. Ook hoe een samenwerking eerder was ingericht, kan meetellen.
Een laag tarief verandert vooral je positie bij de rechter
De wettelijke norm voor het rechtsvermoeden is een uurtarief van minder dan € 36 per uur. Het bedrag waarmee het kabinet in de praktijk rekent, ligt door aanpassing van de grens hoger. De voor 2027 verwachte grens is nog geen definitief vastgesteld bedrag. Wie zijn tarief ermee vergelijkt, moet dat onderscheid dus in het oog houden.
Het rechtsvermoeden geeft een zzp’er met een laag tarief een sterkere uitgangspositie in een zaak over de arbeidsovereenkomst. Het maakt iemand niet automatisch werknemer. Als er een geschil ontstaat, kan de zzp’er zich bij de rechter op het vermoeden beroepen. De vraag hoe de samenwerking feitelijk verliep, blijft daarbij van belang.
De tariefgrens is ook geen veilige grens voor opdrachtgevers. Een zelfstandige met een hoger uurtarief kan nog steeds feitelijk als werknemer werken, en de Belastingdienst kan die samenwerking controleren. Voor een naheffing is een tarief onder de grens op zichzelf onvoldoende. Het nieuwe rechtsvermoeden gaat over de positie van de werkende bij de rechter; de fiscale controle loopt daarnaast door.
Waar speelt dit nu al?
In de bouw onderzoekt de Belastingdienst tot twintig bedrijven op schijnzelfstandigheid. In minstens tien gevallen is al een waarschuwing of aanwijzing gegeven, bevestigd door Bouwend Nederland. Het toezicht is al begonnen terwijl de resterende bescherming van de zachte landing nog geldt. Een waarschuwing is nog geen naheffing, maar geeft een opdrachtgever wel aanleiding om de samenwerking te bekijken.
Voor bedrijven in de handel en logistiek is de zachte landing in 2026 juist deels verlengd. Ook daar betekent dat geen algemene vrijstelling van controle of naheffingen. Een opdrachtgever die zelfstandigen inzet, heeft dus meer aan een blik op het werk zelf dan aan de aanname dat zijn sector voorlopig buiten beeld blijft.
Ook bij tijdelijk ingehuurde specialisten kan de grens tussen zelfstandig werk en werknemerschap vervagen. Denk aan een interim-controller of IT-projectleider die binnen een organisatie als collega meedraait en een team aanstuurt. Zulke opdrachten worden genoemd als aandachtspunt voor het toezicht in 2027. Ook bij een hoog tarief blijft de feitelijke werkrelatie bepalend.
De Kamers gaven het rechtsvermoeden in het voorjaar groen licht
De Tweede Kamer stemde op 21 april 2026 in met het wetsvoorstel voor het rechtsvermoeden. De Eerste Kamer volgde op 16 juni 2026. Het gaat om een afzonderlijke maatregel naast de handhaving door de Belastingdienst. Die twee ontwikkelingen vallen straks samen en brengen voor zzp’ers en opdrachtgevers verschillende rechten en risico’s mee.
De beoogde start hangt ook samen met het Europese Herstel- en Veerkrachtplan. Nederland moet de nieuwe wetgeving uiterlijk op 1 januari 2027 in werking hebben laten treden. Voor de Belastingdienst is de overgang intussen anders verlopen: de handhavingsstop eindigde eerder, terwijl een deel van de mildere aanpak nog doorliep. De nieuwe tariefregel en het einde van de zachte landing zijn afzonderlijke wijzigingen.
Wat dit voor jou betekent
- Werk je als zzp’er tegen een tarief rond de verwachte grens voor 2027? Check welk uurtarief in je afspraken staat en hoe je opdracht in de praktijk verloopt. Het rechtsvermoeden kan je helpen bij een geschil over je arbeidsstatus; alleen een bedrag op de factuur beslist dat geschil niet.
- Ben je opdrachtgever? Vergelijk je schriftelijke afspraken met het werk dat de zelfstandige werkelijk doet. Let er vooral op of iemand binnen je organisatie dezelfde rol vervult als een collega. Bij een fiscale controle kan ook een eerdere periode worden bekeken.
- Loopt een opdracht door tot in 2027? Houd dan rekening met de terugkeer van verzuimboetes én met het afzonderlijke rechtsvermoeden voor werkenden met een laag tarief. Voor die twee veranderingen gelden verschillende vragen.
Vergelijk daarom je uurtarief en afspraken met de manier waarop de opdracht dagelijks wordt uitgevoerd.
Bronnen : Tweede Kamer, Belastingdienst, dirkzwager.nl, forvismazars.com, lawandmore.nl
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies.
