Eind augustus 2026 stond de gemiddelde rente voor tien jaar vast met NHG op 4,10%, tegenover 3,84% begin 2026. Bij de gemiddelde NVM-verkoopprijs van € 506.000 in het tweede kwartaal van 2026 werkt zo’n rentebeweging flink door in de maandelijkse hypotheeklast. Onder dat landelijke rentepercentage gaan grote provinciale verschillen schuil: de huizenprijs bepaalt hoeveel je moet lenen. Voor huiseigenaren en starters kan dezelfde hypotheekrente daardoor per provincie heel anders uitpakken.
Groningen loopt voorop, maar de landelijke groei vlakt af
De prijsontwikkeling in Groningen staat niet op zichzelf. Bestaande koopwoningen waren in Nederland in het tweede kwartaal van 2026 gemiddeld 4,2% duurder dan een jaar eerder, meldt het CBS. Het was het tiende kwartaal op rij met een hogere woningprijs, al lag de stijging lager dan de 5,2% in het kwartaal daarvoor.
De afvlakking was begin 2026 al zichtbaar. In januari lagen de prijzen van bestaande koopwoningen 5,4% boven het niveau van januari 2025, terwijl de stijging ten opzichte van december 2025 1,2% bedroeg. Volgens het CBS was dit de tiende maand op rij waarin de jaarlijkse prijsstijging kleiner werd.
De koopsom bepaalt hoeveel je uiteindelijk leent
Geldverstrekkers hanteren hun hypotheekrentes landelijk. De provincie waarin je koopt, verandert het rentepercentage niet. Een hogere woningprijs leidt wel tot een grotere hypotheek en daarmee een hogere bruto maandlast, waardoor regionale prijsverschillen voor kopers behoorlijk voelbaar worden.
De gemiddelde NVM-verkoopprijs lag begin 2026 op € 485.000. Dat was 2,7% lager dan in het kwartaal ervoor. Zo’n gemiddeld bedrag zegt weinig over een individuele woning, maar laat wel zien hoeveel verschil een paar procent prijsbeweging kan maken voor het bedrag dat je moet financieren.
De gemiddelde bruto hypotheeklast van een Nederlands gezin wordt voor 2026 berekend op € 1.960 per maand. Een andere berekening komt voor alle lopende hypotheken samen uit op ongeveer € 700 per maand, omdat daar ook veel oudere leningen met een veel lagere rente in zitten.
Starters merken regionale prijsdruk het eerst
HDN, het netwerk dat hypotheekaanvragen registreert, ziet in het tweede kwartaal van 2026 dat de woonkloof groter wordt. Starters betalen volgens HDN vaker meer geld voor een woning die minder gunstig ligt of minder goed aansluit bij hun wensen. Regionale groei en krimp bestaan daarbij naast elkaar.
Voor een bestaande eigenaar verandert een hogere woningwaarde niet vanzelf de maandelijkse betaling van de huidige hypotheek. De grotere last ontstaat vooral wanneer iemand opnieuw koopt of een hypotheek vervangt. Juist dan telt de actuele prijs in de eigen provincie mee in het benodigde leenbedrag.
In mei 2026 registreerde HDN ongeveer 47.750 hypotheekaanvragen. Dat waren 3% minder aanvragen dan in mei 2025. Dat wijst erop dat hogere prijzen en rente voor een deel van de kopers een drempel vormen.
Een rentebeweging van 0,4 procentpunt kost gemiddeld € 15.700
Een berekening voor een gemiddelde starter laat zien hoeveel rente doorwerkt. Een stijging van 0,4 procentpunt kost over tien jaar gemiddeld € 15.700 extra rente, zonder aflossing mee te rekenen. Dat is € 1.570 per jaar als je het bedrag over tien jaar uitsmeert.
Dezelfde som komt neer op gemiddeld € 130,83 per maand over die tien jaar: € 15.700 gedeeld door 120 maanden. De werkelijke maandlast kan afwijken door de hypotheekvorm, de rentevaste periode en het tempo waarin je aflost. Bij een hogere koopsom telt zo’n rentebeweging vanzelf over een groter hypotheekbedrag mee.
De regionale koplopers wisselden in 2026
Noord-Holland had begin 2026 met 3,3% al voor de vierde keer op rij de kleinste jaarlijkse prijsstijging van alle provincies. In de twee kwartalen daarvoor was Drenthe juist de provincie met de sterkste groei van de prijzen van bestaande koopwoningen.
De hypotheekrente ligt in 2026 gemiddeld rond 4,3% voor tien jaar vast, volgens de Consumentenbond. Dat is nog altijd flink hoger dan het gemiddelde van 1,05% in 2021, het laagste niveau in 40 jaar. De combinatie van een hogere rente en regionale prijsverschillen bepaalt daardoor veel sterker dan een paar jaar geleden hoeveel ruimte je op de woningmarkt hebt.
Wat dit voor jou betekent
- Koop je een woning, kijk dan naast de vraagprijs ook naar de recente prijsontwikkeling in jouw provincie. De verschillen tussen provincies kunnen bepalen hoeveel extra hypotheek je nodig hebt.
- Vergelijk een nieuwe maandlast niet zonder meer met wat bekenden nu betalen. Een lopende hypotheek van gemiddeld € 700 per maand kan stammen uit een periode met veel lagere rentes dan de rente die je nu aangeboden krijgt.
- Houd bij een hypotheekberekening rekening met zowel de koopsom als de rentevaste periode. Dat verschil van 0,4 procentpunt loopt over tien jaar op tot duizenden euro’s extra rente, exclusief aflossing.
- Vergelijk de actuele hypotheekrentes per rentevaste periode en bereken wat de koopsom in jouw regio voor jouw bruto maandlast betekent.
Bronnen : CBS, NVM, Consumentenbond, DNB, HDN
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies.
