Huishoudens met een hypotheek hebben gemiddeld circa € 209.000 openstaan; de mediaan ligt met € 171.900 duidelijk lager. Achter dat gemiddelde gaan grote verschillen schuil: de hypotheekschuld is volgens CBS het hoogst bij huiseigenaren van 35 tot 45 jaar en neemt daarna weer af. Ook op latere leeftijd blijft de lening vaak fors, met gemiddeld € 182.551 voor koopwoningbezitters van 65 tot 75 jaar in 2023. Ongeveer 45% van de totale hypotheekschuld is aflossingsvrij, aldus DNB in januari 2026.
De schuld nam in twee jaar met ruim € 85 miljard toe
Het CBS zag de hypotheekschuld van huishoudens in het eerste kwartaal van 2026 met € 11,8 miljard oplopen vergeleken met het kwartaal ervoor. Die toename zegt vooral iets over alle Nederlandse huishoudens samen, niet over wat één huiseigenaar persoonlijk heeft geleend.
In het eerste kwartaal van 2024 stond er nog € 861,6 miljard aan woninghypotheken open. Twee jaar later was dat ruim € 85 miljard meer. Nieuwe hypotheken, verhuizingen en hogere bedragen bij de aankoop van een woning tellen in zo’n totaal allemaal mee.
Ook ten opzichte van de economie werd de hypotheeklast groter. De schuld kwam volgens het CBS uit op 80,1% van het bbp, het bruto binnenlands product ofwel de waarde van alles wat Nederland in een jaar produceert. In hetzelfde kwartaal van 2025 was dat 79,5%.
Leeftijd
De schuld loopt ook na de pensioenleeftijd lang door. Huishoudens van 75 tot 85 jaar met een koopwoning hadden in 2023 gemiddeld € 137.073 hypotheek openstaan, blijkt uit CBS-cijfers.
Bij koopwoningbezitters van 85 jaar en ouder lag dat gemiddelde in 2023 op € 113.595. Het verschil met de groep van 75 tot 85 jaar bedraagt daarmee € 23.478. Een deel van deze huishoudens lost dus nog steeds af, terwijl anderen een lening hebben die pas aan het einde van de looptijd moet worden terugbetaald.
Aflossingsvrij blijft een groot deel van de Nederlandse hypotheekschuld
Een aflossingsvrije hypotheek is een lening waarbij je tijdens de looptijd meestal alleen rente betaalt en de schuld zelf blijft staan. De AFM meldde eerder dat meer dan de helft van de totale hypotheekschuld in Nederland uit zulke leningen bestond.
DNB noemt het aandeel aflossingsvrije leningen in Nederland internationaal gezien hoog. Dat speelt vooral als de hypotheek afloopt: de openstaande schuld moet dan worden terugbetaald, opnieuw gefinancierd of op een andere manier worden opgevangen. De maandlasten kunnen daardoor flink veranderen, ook als iemand jarenlang probleemloos rente heeft betaald.
Een grens van € 150.000 bij een woningwaarde van € 500.000
Rabobank en Obvion hebben hun beleid voor nieuwe aanvragen op 12 mei 2026 aangescherpt. Het aflossingsvrije deel mag sindsdien maximaal 30% van de marktwaarde van de woning zijn, met een plafond van € 150.000 per lening.
De twee grenzen vallen precies samen bij een woning met een marktwaarde van € 500.000. De som is eenvoudig: 30% van € 500.000 is € 150.000. Bij een hogere woningwaarde blijft het maximumbedrag dus € 150.000, ook al zou 30% van de woning meer zijn.
Voor 12 mei 2026 lag de grens bij deze twee geldverstrekkers op 50% van de marktwaarde. De wijziging raakt alleen nieuwe hypotheekaanvragen bij Rabobank en Obvion; bestaande hypotheken veranderen hierdoor niet automatisch.
De afloopmomenten liggen deels dicht bij elkaar
Veel aflossingsvrije hypotheken lopen volgens DNB af in de perioden 2035 tot 2038 en 2047 tot 2052. DNB ziet die clustering als een concentratierisico: veel huishoudens kunnen rond dezelfde jaren met een einddatum van hun lening te maken krijgen.
De hoogte van de openstaande hypotheek, de woningwaarde en de mogelijkheden om opnieuw te lenen verschillen per huishouden. Een landelijk gemiddelde zegt daardoor weinig over de situatie achter jouw voordeur.
Wat dit voor jou betekent
- Heb je een aflossingsvrije lening, check dan de einddatum in je hypotheekstukken. Volgens DNB vallen er in beide genoemde clusterperiodes veel aflopende contracten.
- Vraag je een nieuwe hypotheek aan bij Rabobank of Obvion, houd dan rekening met de grens van 30% van de marktwaarde en maximaal € 150.000 voor het aflossingsvrije deel.
- Ben je 75 jaar of ouder met een koopwoning, vergelijk je eigen openstaande bedrag dan eens met de CBS-gemiddelden van € 137.073 voor 75- tot 85-jarigen en € 113.595 voor 85-plussers in 2023.
Vergelijk de actuele hypotheekrentes per rentevaste periode en bereken wat verschillende hypotheekvormen voor jouw maandlasten betekenen.
Bronnen : CBS, AFM, DNB, overheid.nl, geldzaken.nl
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies.
