Een gemiddeld huishouden betaalt in 2026 € 25 per jaar meer aan nettarieven voor gas en elektriciteit, een stijging van 3,38%. Volgens de ACM lagen nieuwe vaste energiecontracten eerder dit jaar 1,5% tot 3% hoger dan een maand daarvoor, terwijl variabele tarieven ongeveer gelijk bleven. Voor huiseigenaren die richting de winter veel gas verstoken, kan de keuze tussen een vast, variabel of dynamisch contract daardoor merkbaar doorwerken in de jaarrekening. Wie nu vergelijkt, moet ook rekening houden met de looptijd van het huidige contract, want tussentijds opzeggen van een vast contract kan een opzegboete opleveren.
Vergelijken levert flink op
De verschillen tussen leveranciers zitten vooral in de tarieven die zij nieuwe klanten aanbieden. De Autoriteit Consument & Markt, de toezichthouder op de energiemarkt, zag rond de tariefwijziging van 1 juli 2026 dat veel variabele contracten duurder waren dan een scherp geprijsd vast contract.
Dat maakt de einddatum van je contract belangrijker dan de naam van je leverancier. Wie nog een variabel tarief heeft, merkt prijsveranderingen sneller in het maandbedrag, terwijl een vast contract de afgesproken leveringsprijzen voor de looptijd gelijk houdt.
Vaste contracten winnen terrein door onrustige prijzen
De ACM constateerde in 2026 dat het aantal huishoudens met een vast of dynamisch energiecontract groeit. Bij een dynamisch contract veranderen de prijzen mee met de actuele marktprijzen, waardoor je rekening per uur of per dag kan verschillen.
Vaste contracten lagen in een Energiemonitor van de ACM circa 13% boven het prijsniveau van vóór de oorlog in Iran. Variabele contracten waren op dat moment vaak duurder dan een goed vast aanbod, doordat die tarieven grilliger bleven bewegen.
De prijs per kubieke meter gas, de stroomprijs en het vaste maandbedrag bepalen samen wat je uiteindelijk betaalt.
Oude, vrijstaande woningen voelen elk prijsverschil
Het CBS rekende voor januari 2026 uit dat een meerpersoonshuishouden in een oude, grote vrijstaande woning met aardgasverwarming gemiddeld € 3.370 per jaar aan energie kwijt is. Dat is ruim € 280 per maand en maakt een verschil tussen twee aanbiedingen al snel voelbaar.
Bij woningen die hoofdzakelijk elektrisch worden verwarmd, kwam de gemiddelde jaarlijkse rekening volgens het CBS uit op € 1.020. Het verschil met de gasgestookte vrijstaande woning bedraagt daarmee € 2.350 per jaar.
| Type woning volgens CBS, januari 2026 | Gemiddelde energierekening per jaar |
|---|---|
| Oude, grote vrijstaande woning op aardgas | € 3.370 |
| Woning met hoofdzakelijk elektrische verwarming | € 1.020 |
Rekenvoorbeeld: € 200 verschil is € 16,67 per maand
Het Nibud rekende voor januari 2026 met een gastarief van € 1,33 per m³ en een gemiddeld vastrecht van € 30,05 per maand, inclusief 21% btw. Vastrecht is het vaste bedrag dat je leverancier rekent, ook als je weinig energie verbruikt.
Stel dat een nieuw contract op jaarbasis € 200 goedkoper uitpakt. Deel je € 200 door 12 maanden, dan scheelt dat € 16,67 per maand. Het maandelijkse vaste recht alleen komt bij € 30,05 maal 12 uit op € 360,60 per jaar.
De Consumentenbond ziet prijsverschillen tussen leveranciers die flink kunnen oplopen. Hoe groter je verbruik, hoe sneller een klein verschil in tarief optelt.
De netkosten lopen door, ook als levering goedkoper wordt
De ACM stelde de tarieven voor regionale netbeheerders en TenneT voor 2026 vast op 16 september 2025. Die hogere netkosten hangen samen met de uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet voor de energietransitie.
ACM-bestuurslid Manon Leijten zei daarover: “De stijging van de netwerktarieven van de komende jaren is een direct gevolg van de investeringen die nodig zijn.” Die kosten staan los van de prijs die een energieleverancier rekent voor gas en stroom.
Het CBS berekende bij het prijspeil van januari 2026 wel een energierekening die 2,5% lager lag dan een jaar eerder. Die daling kwam vooral door een verwacht lager verbruik en iets lagere variabele leveringstarieven.
Wat dit voor jou betekent
- Heb je een variabel contract, houd dan rekening met de wettelijke opzegtermijn van 30 dagen. Na die termijn kun je zonder opzegboete naar een andere leverancier.
- Een nieuw contract levert niet automatisch geld terug. Sommige leveranciers geven wel een welkomstbonus of loyaliteitsbonus, maar daar kunnen voorwaarden aan vastzitten.
- Vergelijk rond een tariefwijziging, zoals die van 1 juli, zowel de leveringstarieven als het vaste maandbedrag. Dan zie je beter of een aanbieding bij jouw verbruik past.
Wil je weten wat een ander energiecontract voor jouw rekening kan betekenen, vergelijk dan de actuele tarieven en reken ze door met je eigen gas- en stroomverbruik.
Bronnen : acm.nl, CBS, Consumentenbond, Nibud, overheid.nl
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies.
