Starters in een particuliere huurwoning besteedden in 2024 volgens het CBS 33,5% van hun besteedbaar inkomen aan woonlasten. Voor starters in een corporatiewoning was dat 26,5% en voor startende huiseigenaren 23,4%. Achter een landelijk cijfer gaan dus flinke verschillen schuil, maar ook deze percentages vertellen niet hoeveel euro er na het wonen overblijft. Voor wie net huurt of koopt, hangt die ruimte af van het eigen inkomen en de woonkosten.
Eigenaar of huurder?
Bij huiseigenaren ging in 2024 volgens het CBS gemiddeld 16,3% van het besteedbaar inkomen naar woonlasten. Huurders van een corporatiewoning kwamen uit op 24,6% en huurders in de private sector op 30,0%.
Dat percentage heet de woonquote. Het CBS deelt daarvoor de totale woonlasten door het besteedbaar inkomen. Dat is het inkomen dat een huishouden na belastingen en ontvangen toeslagen kan uitgeven. Een lage woonquote betekent niet automatisch dat iemand veel geld overhoudt. Met een laag inkomen kan ook het bedrag dat na de woonlasten resteert, klein zijn.
Een hoger inkomen drukt de woonquote
De woonquote kan dalen terwijl je in euro’s meer betaalt. Het CBS zag dat over de periode 2018 tot en met 2023. De totale woonlasten lagen aan het einde van die periode hoger dan aan het begin, maar namen een kleiner deel van het inkomen in beslag. De woonlasten stegen in die jaren het sterkst bij huurders die niet van een woningcorporatie huurden.
ABN AMRO wijst op de groei van het inkomen. Volgens de bank lag het reëel besteedbaar inkomen, dus het inkomen na correctie voor prijsstijgingen, in 2026 ongeveer 20% hoger dan in 2019.
De starter in de stad
Het CBS rekent huishoudens die korter dan een jaar op hun adres wonen tot de starters. Die grens is belangrijk, want de cijfers uit de intro gaan over mensen die pas verhuisd zijn, niet over alle jonge huurders of iedereen die voor het eerst koopt. Ook binnen één soort woning kunnen de lasten van nieuwe bewoners afwijken van die van mensen die er al langer wonen.
In de vier grote steden blijft die groep volgens ABN AMRO achter bij de landelijke verbetering. Een starter in Amsterdam is in 2026 tot 2 procentpunt meer van het inkomen kwijt aan woonlasten dan in 2019, aldus senior woningmarkteconoom Mike Langen. Dat zijn procentpunten, dus als je woonquote stijgt, gaat een groter deel van hetzelfde inkomen naar wonen.
Met een CBS-gemiddelde blijft in een rekensom € 4.192 over
Voor een bedrag in euro’s heb je twee gegevens nodig, namelijk inkomen en woonlasten. Het gemiddelde besteedbaar inkomen van particuliere huishoudens bedroeg in 2024 volgens voorlopige CBS-cijfers € 60.200 per jaar, omgerekend ongeveer € 5.017 per maand. Dat is geen modaal brutoloon, maar een gemiddelde van huishoudinkomens na belastingen.
De gemiddelde totale woonlasten bedroegen volgens de CBS-tabel voor 2024 € 825 per maand. Trek je dat bedrag in een rekenvoorbeeld af van € 5.017, dan blijft ongeveer € 4.192 per maand over. In dezelfde tabel staan de gemiddelde netto woonlasten op € 645 per maand. Gemiddelden uit twee reeksen vormen samen geen huishoudboekje, want jouw inkomen en lasten kunnen aan beide kanten afwijken.
Sociale huur in 2026
Voor woningcorporaties is de maximale huursomstijging in 2026 vastgesteld op 3,6%. Dat percentage gaat over de totale huursom van een corporatie en is gebaseerd op de gemiddelde inflatie over de voorafgaande drie kalenderjaren.
Het Nibud bekeek wat de huurverhoging vanaf 1 juli 2026 doet met de huurquote, het deel van het besteedbaar inkomen dat naar huur gaat. Voor vrijwel alle onderzochte huishoudtypes in corporatiewoningen blijft die quote volgens het Nibud gelijk of daalt hij licht. De verwachte stijging van hun netto inkomen compenseert daarbij de hogere huur.
Hypotheeknormen rekenen nauwkeuriger in 2026
Bij een nieuwe hypotheek speelt een andere woonquote mee. Geldverstrekkers moeten financieringslastpercentages gebruiken. Die normen geven aan welk deel van je inkomen naar hypotheeklasten mag gaan. Het Nibud rondt die percentages voor 2026 af op 0,1% in plaats van op 0,5%. Daardoor kan de maximale hypotheek nauwkeuriger worden berekend voor jouw inkomen.
Zo’n leennorm beantwoordt niet dezelfde vraag als de CBS-woonquote. Het CBS meet welk deel van het inkomen huishoudens daadwerkelijk aan wonen uitgeven; de hypotheeknorm helpt bepalen hoeveel een koper kan lenen. Wie huur en koop vergelijkt, kan dus beter naar de verwachte maandlasten én het bedrag erna kijken dan alleen naar de maximale hypotheek.
Wat dit voor jou betekent
- Check welk deel van je eigen besteedbaar inkomen naar alle woonlasten gaat. Het CBS rekent met totale woonlasten; alleen je huur of hypotheekbetaling vergelijken geeft je geen volledig beeld.
- Vergelijk je als pas verhuisde huurder of koper met de passende groep. De CBS-categorie ‘starter’ omvat wie nog geen twaalf maanden op het huidige adres woont.
- Vraag bij een hypotheekberekening na welke financieringslastpercentages voor jouw inkomen gelden. Geldverstrekkers gebruiken daarvoor de Nibud-normen van 2026.
Bereken met je eigen maandinkomen en woonlasten hoeveel je na het wonen overhoudt, en vergelijk dat bedrag met je huur- of koopopties.
De laagste hypotheekrentes bij 10 jaar rentevast, per geldverstrekker (stand 12 oktober 2026):
| Geldverstrekker | Product | Met NHG | Tot 80% woningwaarde | Tot 100% woningwaarde |
|---|---|---|---|---|
| Centraal Beheer Groen Leef Hypotheek | 3,68% | 3,84% | – | |
| Woonfonds Groen Woongenot Hypotheek | 3,73% | 3,89% | 3,89% | |
| Hypotrust Groen Woon Bewust Hypotheek | 3,81% | 3,87% | – | |
| ASR WelThuis | 3,83% | 3,83% | 3,83% | |
| Argenta Groen Hypotheek | 3,94% | 4,15% | 4,15% | |
| Syntrus Achmea Groen Basis | 4,01% | 4,40% | – |
Bronnen : CBS, Nibud, Rijksoverheid, abnamro.nl, aedes.nl
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies.
