Een notarieel samenlevingscontract kost in 2026 volgens het Juridisch Loket gemiddeld € 1.084. Maar zelfs met zo’n contract word je niet vanzelf mede-eigenaar of erfgenaam van je partner. Voor ongehuwde samenwoners kan daardoor zowel een breuk als het overlijden van de woningeigenaar de vraag oproepen of de ander in het huis kan blijven.
Mede-eigenaar word je via een aparte akte
Wil je ook eigenaar worden van de woning, dan is daarvoor een aparte eigendomsoverdracht bij de notaris nodig. De notaris legt die overdracht vast in een officiële akte. In een samenlevingscontract kun je afspraken maken over het wonen in het huis, maar het verandert niets aan de naam waarop de woning staat.
Dat onderscheid raakt meer mensen dan vroeger. Volgens het CBS is ongehuwd samenwonen in Nederland de afgelopen decennia gebruikelijker geworden, terwijl jongere generaties minder vaak trouwen. Juist bij intrekken in een huis dat al van één partner is, zijn eigendom en afspraken over samenwonen dus twee verschillende zaken om te bespreken.
Bij overlijden
Volgens ABN AMRO zijn ongehuwd samenwonende partners niet automatisch elkaars erfgenaam. Een samenlevingscontract verandert dat niet. Met een testament kun je vastleggen wie van je erft; zonder zo’n regeling kan de achterblijvende partner na het overlijden van de eigenaar geen automatisch recht op de woning laten gelden.
Een huis is daarbij niet het enige financiële punt. Als partners niet getrouwd zijn, geen geregistreerd partnerschap hebben en ook geen samenlevingscontract of testament hebben geregeld, heeft de achterblijvende partner evenmin vanzelf recht op een nabestaandenpensioen. Dat is de pensioenuitkering die een partner na overlijden kan ontvangen.
De gevolgen kunnen daardoor tegelijk spelen. De achterblijver moet uitzoeken of er een recht op de woning bestaat én of er inkomen beschikbaar is om de woonlasten te betalen. Een afspraak over wie voorlopig in het huis mag blijven wonen beantwoordt bovendien niet vanzelf de vraag wie het huis erft.
Bij een breuk hoeft de eigenaar de overwaarde niet te delen
Staat de koopwoning op naam van één partner en is er bij een breuk geen samenlevingscontract, dan hoeft de eigenaar de opbrengst of schuld bij verkoop niet met de ander te delen. Dat geldt ook voor de overwaarde, het bedrag dat overblijft als de woning meer oplevert dan de hypotheekschuld.
Ook na lang samenwonen ontstaat volgens ABN AMRO geen wettelijk recht op alimentatie. Dat is een bijdrage in het levensonderhoud na de breuk. Partners kunnen daar wel afspraken over vastleggen in een samenlevingscontract. Zonder zo’n afspraak kun je er dus niet van uitgaan dat een deel van de woonkosten later via alimentatie wordt opgevangen.
Het Juridisch Loket maakt bij de woning een onderscheid tussen de eigenaar en de inwonende partner. De eigenaar bepaalt wie er mag wonen, tenzij het stel daar andere afspraken over heeft vastgelegd. Dat maakt afspraken over de woonsituatie belangrijk, ook als het niet de bedoeling is om het huis samen te bezitten.
Wat rechtszaken laten zien
In een zaak bij het parket van de Hoge Raad uit 2024 stelde een voormalig samenwonende partner recht te hebben op de helft van de overwaarde. Die aanspraak was gebaseerd op een gestelde stilzwijgende afspraak. Het stel was niet getrouwd, had geen geregistreerd partnerschap en had ook geen schriftelijke samenlevingsovereenkomst.
Een ander geschil begon vanuit een andere uitgangspositie. Een ongehuwd stel werd op 1 maart 2001 gezamenlijk eigenaar van een woning, zonder samenlevingscontract. Later ontstond een financieel conflict over de verdeling van de opbrengst. Hier ging het dus om twee eigenaren, niet om iemand die bij de enige eigenaar was ingetrokken.
Ook een verbouwingslening kan na een breuk onderwerp van discussie worden. In een rechtszaak over een ongehuwd stel dat ieder voor de helft eigenaar was van een woning en een appartement, verdeelde de rechter de schuld van zo’n lening over beide partners. Samen eigenaar zijn beantwoordt dus niet iedere vraag over de onderlinge kosten en schulden.
De prijs van afspraken loopt uiteen
Voor een samenlevingscontract worden in 2026 ook tarieven van € 200 tot € 750 genoemd. Een prijsinventarisatie zet de gemiddelde totaalprijs op ongeveer € 299 tot € 500. Die bedragen liggen lager dan het gemiddelde van het Juridisch Loket dat hierboven staat.
Het verschil tussen de uiteinden van die bandbreedte is eenvoudig uit te rekenen: € 750 min € 200 is € 550. Bij het vergelijken van offertes kun je daarom nagaan welke afspraken de notaris in het contract opneemt. Houd eigendomsoverdracht en een testament daarbij als afzonderlijke onderwerpen in beeld: het samenlevingscontract alleen regelt die twee niet.
Wat dit voor jou betekent
- Check op wiens naam de koopwoning staat als je bij je partner intrekt. Wil je samen eigenaar zijn, vraag dan bij een notaris na wat een eigendomsoverdracht voor jullie inhoudt.
- Bespreek welke afspraken je over wonen na een breuk wilt vastleggen. Vraag ook na wat er bij overlijden geregeld is en of een testament bij jullie wensen past.
- Vergelijk offertes voor een samenlevingscontract op inhoud én prijs, en vraag welke afzonderlijke kosten horen bij regelingen naast dat contract.
Vergelijk de kosten van die regelingen met elkaar en reken uit wat ze samen voor jullie zouden kosten.
Dit artikel noemt voor 2026 tarieven van € 200 tot € 750 voor een samenlevingscontract en bevat geen persoonlijk financieel advies.
Bronnen : CBS, Rijksoverheid, knab.nl, abnamro.nl, hypotheekvisie.nl
