Begin september ontvangen mbo-studenten van 18 jaar en ouder de rekening van € 1.511 lesgeld voor het schooljaar 2026-2027, € 53 meer dan vorig schooljaar. Daar komen aan het begin van het schooljaar vaak uitgaven aan leermiddelen, vervoer en schoolactiviteiten bij, terwijl een vrijwillige ouderbijdrage op de middelbare school volgens ouders gemiddeld € 137 bedraagt. Die ouderbijdrage is sinds 1 augustus 2021 vrijwillig, en leerlingen moeten ook zonder betaling aan activiteiten kunnen meedoen. Voor gezinnen met meerdere schoolgaande kinderen kan september daardoor een van de duurste maanden van het jaar worden.
Het hoger onderwijs kent een nog hogere jaarrekening
Wie in 2026-2027 aan hbo of universiteit studeert en het wettelijke tarief betaalt, is € 2.694 collegegeld kwijt. In 2025-2026 was dat € 2.601, dus de rekening is in één jaar met € 93 per jaar gestegen.
Dat bedrag staat los van uitgaven voor bijvoorbeeld een laptop, boeken of een kamer. De jaarlijkse onderwijsrekening is daarmee vooral voelbaar in gezinnen waarin een jongere net na de middelbare school doorstroomt en de kosten in korte tijd veranderen.
De leeftijd op 1 augustus bepaalt de mbo-rekening
Voor een voltijdse mbo-opleiding in de beroepsopleidende leerweg, de BOL-opleiding waarbij je vooral naar school gaat, telt de leeftijd op 1 augustus 2026. Wie dan jonger is dan 18 jaar, hoeft geen wettelijk lesgeld te betalen. Die leeftijdsgrens voor mbo-lesgeld kan flink verschil maken in een gezinsbegroting.
Voor deze minderjarige mbo-studenten blijven leermiddelen een mogelijke kostenpost. Hun ouders houden bovendien recht op kinderbijslag en kunnen, afhankelijk van hun situatie, ook kindgebonden budget krijgen, een tegemoetkoming van de overheid voor gezinnen met kinderen.
Bij een student die op 1 augustus al meerderjarig is, verandert die positie. Dan vervalt de kinderbijslag voor de ouders en geldt het wettelijke lesgeld wel, zolang de opleiding in de beroepsopleidende leerweg valt.
Bijdragen van ouders verschillen sterk per school
Ongeveer 70% van de middelbare scholen vraagt een vrijwillige ouderbijdrage, blijkt uit de Schoolkostenmonitor van de VO-raad. Het aandeel ouders dat die bijdrage niet betaalt, neemt volgens dezelfde monitor toe. Dat kan komen doordat gezinnen andere uitgaven voorrang geven, maar ook doordat meer ouders weten dat betaling niet verplicht is.
Scholen moeten sinds de wetswijziging van 1 augustus 2021 vooraf duidelijk zijn over de schoolkosten die zij verwachten. Ouders moeten kunnen zien welke uitgaven de school gedurende het jaar voorziet, niet alleen de bijdrage voor een excursie of een schoolreisje.
Op de basisschool bestaat geen lesgeld. Een school mag wel geld vragen voor extra activiteiten, maar kinderen mogen ook zonder betaling deelnemen. De kosten op de basisschool mogen niet uitmonden in uitsluiting van een leerling.
Rekenvoorbeeld met het maandbudget van Nibud
Nibud gebruikt als richtlijn een tweeoudergezin met € 4.000 besteedbaar inkomen per maand. Met één kind gaat daarvan gemiddeld ongeveer 15% naar het kind: circa € 600 per maand. Met twee kinderen is dat ongeveer 25%, oftewel circa € 1.000 per maand.
| Situatie volgens de Nibud-richtlijn | Uitgaven aan kinderen per maand |
|---|---|
| 1 kind, € 4.000 besteedbaar inkomen | 15% = circa € 600 |
| 2 kinderen, € 4.000 besteedbaar inkomen | 25% = circa € 1.000 |
| Verschil tussen 1 en 2 kinderen | circa € 400 |
Dit zijn gemiddelde maandbedragen voor alle kosten van kinderen samen, geen aparte septemberrekening. Een grote betaling aan het begin van een schooljaar komt daardoor boven op uitgaven die een gezin al iedere maand heeft.
De hogere kinderbijslag loopt achter op het nieuwe schooljaar
De kinderbijslag is per 1 juli 2026 verhoogd, aan het begin van het derde kwartaal. De Sociale Verzekeringsbank betaalt het hogere bedrag voor het eerst begin oktober 2026 uit. Daardoor zit er enkele weken tussen de eerste schooluitgaven en het moment waarop die verhoging op de rekening staat.
Voor Vlaamse gezinnen gelden september en december als de duurste maanden, door onder meer schoolfacturen en inschrijvingsgeld voor het hoger onderwijs. Die constatering gaat over Vlaanderen, maar toont dat het begin van het schooljaar voor veel huishoudens een moment is waarop meerdere rekeningen samenkomen.
Wat dit voor jou betekent
- Check bij een mbo-opleiding of je kind op 1 augustus 2026 al 18 jaar was en of de opleiding in de beroepsopleidende leerweg valt. Die twee voorwaarden bepalen of het wettelijke lesgeld geldt.
- Vraag basisschool of middelbare school om het overzicht van verwachte kosten voor het schooljaar. Sinds 1 augustus 2021 moeten scholen daar open over communiceren, en een vrijwillige bijdrage mag deelname van je kind niet blokkeren.
- Houd bij je planning rekening met de verhoging van de kinderbijslag, die pas begin oktober 2026 wordt uitbetaald, terwijl veel schooluitgaven al in augustus en september vallen.
Wil je zien hoeveel ruimte je maandelijks overhoudt voor zulke piekuitgaven, vergelijk dan je mogelijkheden op ons overzicht over sparen.
Bronnen : Rijksoverheid, DUO, SVB, Nibud, Nibud
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies.
