Een samenlevingscontract bij de notaris kost in 2026 gemiddeld € 299 tot € 500. Maar dat bedrag zegt niets over hoe een afspraak over ongelijke eigen inbreng uitpakt als de woning later minder waard wordt. Voor ongehuwd samenwonende kopers kan een afspraak die bij waardestijging goed werkt, bij verkoop betekenen dat de partner die minder inbracht met een schuld achterblijft, terwijl beiden het verlies op de woning delen.
De uitspraak uit 2019 ging over een huis van één partner
De Hoge Raad besliste op 10 mei 2019 over samenwoners van wie één partner geld had gestoken in een woning die volledig van de ander was. De regels voor echtgenoten over vergoeding van privévermogen waren daar niet zomaar op toe te passen. Ook het aangaan of aflossen van een lening voor een gezamenlijke woning geeft samenwoners volgens de Hoge Raad op zichzelf nog geen recht op vergoeding.
Dat onderscheid verdient aandacht als jullie samen eigenaar worden. Het Hof Amsterdam wees er op 11 juni 2024 op dat een woning van één partner een andere situatie is dan een woning die van jullie samen is. Ook bij gezamenlijk eigendom zijn afspraken nodig over de aanspraak die voortvloeit uit een ongelijke bijdrage.
Bij een lagere verkoopprijs kan een vordering blijven staan
Een veelgebruikte afspraak in het notariaat geeft de partner die meer inlegt een vordering op de ander. Die vordering bedraagt dan de helft van het verschil in inbreng. Zo wordt rekening gehouden met het feit dat beide partners eigenaar zijn, terwijl één van hen bij de aankoop meer betaalde.
De verkoopopbrengst en die vordering zijn twee verschillende zaken. De opbrengst van de gezamenlijke woning valt lager uit als de waarde daalt, terwijl de onderlinge afspraak nog steeds kan gelden. Daardoor kan de partner met de kleinere inleg geld verschuldigd zijn aan de ander, ook als de verkoop weinig oplevert. Hoe dat uitpakt, hangt af van wat jullie precies hebben afgesproken.
Het CBS becijferde dat een bestaande koopwoning in Nederland in 2025 gemiddeld € 480.000 kostte. Bij zo’n aankoop gaat het onderscheid tussen ieders eigen geld en het gezamenlijke bezit al snel over een bedrag dat je bij verkoop wilt kunnen narekenen. De koopprijs vertelt daarbij nog niets over wie welk deel uit spaargeld heeft betaald.
Voor echtgenoten gelden andere regels
Artikel 1:87 van het Burgerlijk Wetboek regelt een vergoedingsrecht voor echtgenoten en geregistreerd partners. Als iemand met privévermogen een goed van de ander financiert, gaat het volgens die regel in beginsel om een nominale vergoeding: hetzelfde bedrag als destijds werd betaald, zonder automatisch mee te delen in een waardestijging. Partners kunnen daar andere afspraken over maken.
Voor huwelijken die vanaf 1 januari 2018 zijn gesloten, geldt standaard de beperkte gemeenschap van goederen. Spaargeld dat iemand al vóór het huwelijk had, blijft in beginsel privé. Dat maakt het bij een latere afrekening belangrijk om te kunnen laten zien waar het geld vandaan kwam en waarvoor het is gebruikt.
Wat leg je vast?
Een overeenkomst over ongelijke inbreng hoeft niet altijd via de notaris te lopen. Ook bij een koopprijs van € 480.000, het gemiddelde in 2025, kun je onderling schriftelijk afspraken maken, bijvoorbeeld in een draagplichtovereenkomst. Daarin leg je vast welk deel van de kosten of schuld ieder van jullie draagt. Voor bepaalde extra zekerheden, zoals een notariële akte waarmee een betaling rechtstreeks kan worden afgedwongen, is een notaris wel nodig.
- Leg vast welk bedrag ieder van jullie bij de aankoop betaalt en bewaar de bankafschriften die de betalingen laten zien.
- Beschrijf of de onderlinge vordering bij verkoop altijd blijft gelden, ook als de woning minder oplevert.
- Maak duidelijk hoe jullie afrekenen wanneer de verkoopopbrengst niet genoeg is om de afgesproken bedragen te betalen.
Een notariële akte biedt een andere zekerheid
Bij notariële samenlevingscontracten lopen de tarieven uiteen. Wat je laat vastleggen, verdient minstens zoveel aandacht als de prijs. Een afspraak die alleen vermeldt wie meer heeft betaald, geeft nog niet vanzelf antwoord op de vraag hoe jullie een waardedaling verdelen.
Bankafschriften en een notariële akte kunnen allebei helpen om de geldstroom bij de aankoop aan te tonen. Dat bewijs staat los van de afspraak over terugbetaling. Je kunt aantonen dat je geld hebt ingelegd, terwijl er alsnog verschil van mening ontstaat over wat die betaling jullie onderling verschuldigd maakt.
Wat dit voor jou betekent
Koop je ongehuwd samen, check dan of jullie afspraak verder gaat dan het opschrijven van de inleg. Bij de aankoop laat je ook vastleggen wat er met een eventuele vordering gebeurt als de woning bij verkoop minder waard is. Juist die voorwaarde bepaalt of de partner met de kleinere bijdrage daarnaast nog een bedrag moet betalen.
Vergelijk je een onderhandse overeenkomst met een notariële akte, kijk dan welke zekerheid je nodig hebt om de afspraak later af te dwingen. Bewaar ook het betalingsbewijs van je eigen bijdrage: zonder zicht op de geldstroom wordt afrekenen lastiger. Een notarieel samenlevingscontract kost in 2026 ongeveer € 200 tot € 750.
Bronnen : CBS, taxlive.nl, fullfinance.nl, advocaten.nl, viajuridica.nl, akte.nl
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies.
