Wie zijn partner niet laat meetekenen riskeert dit bij overlijden

In 2026 geldt voor een partner die aan de voorwaarden voldoet een vrijstelling van € 828.035 voor de erfbelasting. Maar fiscaal partnerschap, ook met een notarieel samenlevingscontract, maakt een ongehuwd samenwonende partner nog geen eigenaar van de woning. Staat het huis op één naam, dan heeft de ander zonder testament geen automatisch recht op de overwaarde of het gebruik van de woning na overlijden. Voor gehuwden en geregistreerd partners gelden andere regels; voor ongehuwd samenwonende huiseigenaren kan het verschil tussen fiscaal partner en erfgenaam dus bepalend zijn.

Erfgenamen krijgen ook de hypotheekschuld

De hypotheekschuld verdwijnt niet als de eigenaar overlijdt. De erfgenamen krijgen de schuld bij de woning en moeten de lasten dragen, tenzij ze de erfenis verwerpen. Voor jou als achterblijvende partner betekent dat niet automatisch dat je de hypotheek kunt overnemen. Ook de partnervrijstelling van € 828.035 in 2026 geeft je geen recht om in het huis te wonen.

Wie de erfgenamen zijn, hangt af van de familie van de overledene. Dat kunnen kinderen zijn, of bijvoorbeeld ouders, broers of zussen. Zij kunnen beslissen wat er met de woning gebeurt. Zonder afspraken heb je als ongehuwd samenwonende partner dus geen zekerheid dat je kunt blijven wonen; erfgenamen kunnen je vragen te vertrekken.

Wie telt mee voor de belasting?

In 2026 bedraagt de partnervrijstelling voor de erfbelasting € 828.035; het erfrecht kent andere voorwaarden. Om als ongehuwd samenwonende partner voor de partnerregels in aanmerking te komen, moeten jullie allebei op hetzelfde adres staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen. Daarnaast moet je aan minstens één extra voorwaarde voldoen. Een notarieel samenlevingscontract kan zo’n voorwaarde zijn.

• Check of jullie op hetzelfde adres staan ingeschreven.
• Check of jullie aan een extra voorwaarde voor fiscaal partnerschap voldoen.
• Bekijk afzonderlijk of een testament afspraken over de woning bevat.

Die laatste stap staat los van de belastingregels. Ook als de Belastingdienst je als partner behandelt, bepaalt dat niet wie het huis erft. Een samenlevingscontract kan dus belangrijk zijn voor de erfbelasting, terwijl voor het erven van een woning op één naam een testament nodig is.

Meetekenen voor de lening maakt je nog geen eigenaar

De namen op de hypotheekakte en de eigendomsakte kunnen verschillen. Staat de hypotheek op twee namen en heeft de woning maar één eigenaar, dan zijn beide partners verantwoordelijk voor de betalingen. Dat geldt ook voor degene die geen mede-eigenaar is, zelfs als die niet meer in de woning woont. Een handtekening onder de lening geeft je op zichzelf geen aandeel in het huis.

Bij gehuwden ligt het anders dan bij ongehuwd samenwonenden: hun rechten hangen ook af van de afspraken over het huwelijksvermogen. Huwelijkse voorwaarden kunnen daarbij een groot verschil maken. Bij zogeheten koude uitsluiting, waarbij partners hun vermogen gescheiden houden, kan een woning op één naam de andere partner bij overlijden kwetsbaar maken. Alleen naar de naam op de hypotheek kijken is dan te simpel.

Verzekering en rente

Een overlijdensrisicoverzekering keert geld uit als de verzekerde overlijdt. Zo’n uitkering kan helpen om de hypotheekschuld te verlagen of de maandlasten op te vangen. De verzekering regelt alleen niet wie eigenaar van de woning wordt. Zonder testament gaat de woning ook bij voldoende verzekeringsgeld naar de wettelijke erfgenamen.

Voor een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie, de vangnetregeling voor hypotheken die aan de NHG-voorwaarden voldoen, is een overlijdensrisicoverzekering niet verplicht. Die verplichting verviel per 1 januari 2020 ook voor bestaande NHG-hypotheken. Zonder NHG kan een geldverstrekker zo’n verzekering nog wel verplicht stellen. Een bestaande polis en de voorwaarden van je hypotheek verdienen daarom elk een eigen check.

De geldverstrekker toetst het inkomen opnieuw

Na een overlijden onderzoekt een adviseur van de hypotheekverstrekker of de achterblijvende partner de lening op eigen naam kan krijgen. De verstrekker toetst daarbij het inkomen. Soms staat een bank de wijziging niet toe. Zelfs als je via een testament de woning erft, is het dus niet vanzelfsprekend dat je de bestaande hypotheek alleen kunt dragen of overnemen.

Ook de renteafspraken kunnen veranderen. Bij veel hypotheekverstrekkers kun je na het overlijden van een partner binnen meestal 12 maanden boetevrij oversluiten naar de rente van dat moment. Boetevrij betekent dat je geen vergoeding betaalt voor het renteverlies van de bank; het zegt niets over de hoogte van de nieuwe rente. Welke termijn en voorwaarden voor jou gelden, staat in de afspraken met je geldverstrekker.

Wat dit voor jou betekent

Check bij een woning op één naam eerst de eigendomsakte en daarna de afspraken bij de notaris. Een notaris kan met je nagaan of een testament het erven van de woning regelt. Kijk ook of een samenlevingscontract aan de voorwaarden van de Belastingdienst voldoet; een samenlevingscontract regelt niet wie het huis erft.

Vergelijk vervolgens de hypotheekakte met de polis van een eventuele overlijdensrisicoverzekering. Zo zie je wie aansprakelijk is voor de lening en of er bij overlijden geld vrijkomt. Vraag bij je geldverstrekker na welke inkomenstoets en termijn voor oversluiten gelden. Bereken daarna welke hypotheeklasten je met jouw inkomen zou kunnen dragen en houd rekening met de termijn van meestal 12 maanden voor boetevrij oversluiten.

De laagste hypotheekrentes bij 10 jaar rentevast, per geldverstrekker (stand 28 oktober 2026):

Laagste hypotheekrente

Bronnen : Belastingdienst, NHG, europa.eu, asnbank.nl, advieskeuze.nl

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies.