Een gemiddeld Nederlands huishouden geeft in 2026 volgens een overzicht op basis van Nibud-richtbedragen € 585 per maand uit aan boodschappen. Het laatste officiële CBS-maandtotaal met een volledige uitsplitsing van alle bestedingen dateert uit 2020, terwijl het CBS voor mei 2026 alleen meldt dat de consumptie 1,8% hoger lag dan een jaar eerder. Voor huiseigenaren en starters is die verdeling belangrijk: vaste lasten kunnen volgens het Nibud een groot deel van het netto jaarinkomen opslokken.
In 2020 bleef een kwart van het inkomen over
Het CBS rekende voor 2020 met ruim € 35.000 aan jaarlijkse uitgaven per huishouden. Daarvan ging ongeveer een derde naar huisvesting, water en energie. Bijna een vijfde verdween naar eten, drinken en genotmiddelen, waaronder alcohol en tabak.
De verhouding met het inkomen was in 2020 gunstiger dan vijf jaar eerder. Huishoudens besteedden 75% van hun inkomen, tegenover 88% in 2015. Een huishouden met hoge woonlasten of weinig inkomen kan daarvan flink afwijken.
De nieuwste CBS-cijfers laten vooral beweging zien
De meest gedetailleerde CBS-tabel met alle bestedingscategorieën is definitief ingevuld voor 2015 en 2020. Het CBS houdt daarnaast vanaf 2015 een bredere tabel bij met bestedingscategorieën, maar die levert geen nieuw compleet maandbudget op waarmee je wonen, boodschappen en vervoer voor 2026 naast elkaar kunt zetten.
De consumptiecijfers laten wel zien waar huishoudens op een bepaald moment meer of minder geld aan uitgaven. In maart 2026 gaven zij meer uit aan vervoer en communicatie, medische diensten en huisvesting dan in maart 2025. De uitgaven aan horeca lagen juist lager.
| Onderdeel | Verandering in maart 2026 vergeleken met maart 2025 |
|---|---|
| Diensten | +0,4% |
| Duurzame goederen | -0,9% |
Duurzame goederen zijn spullen die langer meegaan, zoals een auto, kleding, schoenen of iets voor in huis. De daling van 0,9% in maart laat zien dat een hoger totaal aan consumptie niet automatisch betekent dat elk onderdeel van het huishoudbudget stijgt.
Vaste lasten nemen vaak meer dan de helft van je inkomen mee
Het Nibud, het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting, ziet dat huishoudens al snel 40% tot 65% van hun netto jaarinkomen kwijt zijn aan vaste lasten. Daaronder vallen terugkerende kosten zoals wonen, energie en verzekeringen. Vooral als deze bedragen oplopen, blijft er minder speelruimte over voor uitgaven die per maand verschillen.
Ook huishoudens met een gemiddeld inkomen hebben volgens het Nibud steeds vaker moeite om alle kosten te betalen. Voor huiseigenaren speelt dit sterk: een hypotheeklast staat meestal voor langere tijd vast, terwijl energie, verzekeringen en vervoer tussentijds kunnen veranderen.
Bij woonlasten wordt in de financiële praktijk vaak een woonquote van 30% van het netto inkomen gebruikt. De woonquote is het deel van je inkomen dat opgaat aan wonen. Het Nibud plaatst daarbij een kanttekening: één vaste norm past niet vanzelf bij ieder huishouden.
Een rekenvoorbeeld met het gemiddelde inkomen van 2024
Nederlandse huishoudens hadden in 2024 volgens het CBS gemiddeld € 60.200 besteedbaar inkomen per jaar. Besteedbaar inkomen is wat er overblijft nadat belastingen en premies zijn betaald. Deel je dat bedrag door twaalf, dan kom je uit op € 5.016,67 per maand.
Pas je daarop de woonquote van 30% toe, dan is de rekensom eenvoudig: € 60.200 × 30% = € 18.060 per jaar. Dat is € 1.505 per maand voor woonlasten. Het blijft een richtpunt, geen grens die voor elk inkomen of iedere gezinssituatie werkt.
De boodschappen vormen daarnaast een vaste post die in veel huishoudens elke week terugkomt. De Nibud-richtbedragen waarop het gemiddelde boodschappenbedrag is gebaseerd, zijn bedoeld als houvast; wat je werkelijk kwijt bent, hangt onder meer af van de samenstelling van je huishouden en je eetpatroon.
In mei gingen aankopen van duurzame spullen juist omhoog
In mei 2026 consumeerden Nederlandse huishoudens 1,8% meer dan in mei 2025, meldde het CBS. De aankopen van duurzame goederen lagen zelfs 6,4% hoger. Auto’s, schoenen, kleding en spullen voor de woning vielen in die maand in die groep.
Maart en mei laten samen zien waarom je maandbudget niet goed in één actueel gemiddeld bedrag is te vangen. De ene maand kan de uitgave aan duurzame spullen dalen, terwijl die een paar maanden later juist duidelijk hoger ligt. Een kapotte auto of nieuwe vloer weegt anders mee dan de maandelijkse energierekening.
Lagere inkomens krijgen minder ruimte bij hoge woonkosten
Het Nibud steunde eerder het streven van Hugo de Jonge, destijds minister van Volkshuisvesting, dat mensen met een laag inkomen niet meer dan 20% tot 30% van hun huishoudinkomen aan huur kwijt zijn. Die bandbreedte ligt lager dan de veelgebruikte woonquote van 30%, omdat lagere inkomens relatief meer geld nodig hebben voor dagelijkse uitgaven.
Voor kopers werkt de verdeling anders dan voor huurders. Kosten voor energie, verzekeringen en vervoer bepalen mede hoeveel ruimte je aan het einde van de maand overhoudt naast de maandelijkse hypotheekbetaling.
Wat dit voor jou betekent
- Bereken welk deel van je netto inkomen opgaat aan wonen en vergelijk dat met de woonquote van 30% die in de praktijk vaak wordt gebruikt.
- Zet vaste lasten apart van uitgaven die kunnen schommelen, zoals vervoer en aankopen voor je woning. De CBS-cijfers over maart en mei 2026 laten zien dat die posten per maand behoorlijk kunnen verschillen.
- Houd bij een lager inkomen rekening met de bandbreedte van 20% tot 30% van het huishoudinkomen die het Nibud voor huur als streven noemt.
Vergelijk je eigen maandbedragen en bereken hoeveel ruimte er na je woonlasten en andere vaste kosten werkelijk overblijft. Het CBS meldde voor mei 2026 een consumptiestijging van 1,8% ten opzichte van een jaar eerder, met een stijging van 6,4% bij duurzame goederen.
Bronnen : CBS, Nibud, overheid.nl, knab.nl, hypotheek.nl
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies.
