Werkenden en mensen met een uitkering leveren in 2027 naar verwachting 0,4% aan koopkracht in, terwijl de gemiddelde daling voor alle huishoudens 0,3% bedraagt. Deze CPB-raming van 14 augustus gaat uit van ongewijzigd beleid, terwijl het kabinet € 1,5 miljard heeft gereserveerd voor koopkrachtherstel. Voor huishoudens komt het aan op wat er na belasting, inflatie en loonstijging daadwerkelijk van het inkomen overblijft. De precieze bedragen per type huishouden worden pas duidelijk zodra Nibud na Prinsjesdag de voorbeeldberekeningen kan maken op basis van de Miljoenennota en het Belastingplan 2027.
De loonstijging blijft boven de inflatie, toch daalt het besteedbare inkomen
De cao-lonen, de afspraken over salaris in collectieve arbeidsovereenkomsten, stijgen volgens het Centraal Planbureau in 2027 met 3,8%. De consumentenprijzen stijgen dat jaar naar verwachting met 2,8%. Op papier groeit het loon dus sneller dan de inflatie.
Koopkracht gaat over wat je na belastingen en vaste lasten werkelijk kunt kopen. Veranderingen in belastingen, toeslagen en uitkeringen kunnen een loonstijging voor een deel weer wegnemen. Dat verklaart waarom een hogere cao-loongroei niet automatisch betekent dat huishoudens onderaan de streep meer overhouden.
| CPB-raming | 2026 | 2027 |
|---|---|---|
| Cao-loongroei | 4,2% | 3,8% |
| CPI-inflatie | 3,3% | 2,8% |
| Economische groei | 1,4% | 1,2% |
Rekenvoorbeeld
Het verschil tussen de verwachte cao-loongroei en de inflatie is in 2027 precies 1,0 procentpunt: 3,8% min 2,8%. In 2026 is dat verschil 0,9 procentpunt, omdat de lonen met 4,2% stijgen en de inflatie op 3,3% uitkomt.
Die rekensom zegt alleen iets over loon en prijzen. Je eigen netto besteedbare inkomen, het geld dat na belasting en premies overblijft om uit te geven of te sparen, hangt ook af van je gezinssamenstelling, pensioeninkomen en de belastingmaatregelen voor 2027.
Hogere energie- en brandstofprijzen blijven doorwerken
De inflatie loopt volgens het CPB in 2027 terug vergeleken met 2026. Vooral hogere energie- en brandstofprijzen drukken op de geharmoniseerde inflatie, de Europese maatstaf waarmee prijsstijgingen tussen landen worden vergeleken. Die komt uit op 2,6% in 2027, na 3,0% in 2026.
Voor huishoudens kan het verschil flink zijn. Wie veel autorijdt of een relatief hoog energieverbruik heeft, merkt prijsstijgingen vaak sterker dan het gemiddelde inflatiecijfer van het CPB doet vermoeden.
De consumptie van huishoudens groeit volgens de raming wel door: met 0,9% in 2027, na 1,1% in 2026. Dat kan mede doordat huishoudens een deel van hun spaargeld aanspreken. De individuele spaarquote, het deel van het beschikbare huishoudinkomen dat niet wordt uitgegeven, blijft in 2026 en 2027 boven 4%.
Gepensioneerden houden meer ruimte dan werkenden
Gepensioneerden zijn de enige grote groep die in 2027 naar verwachting een kleine plus overhoudt. Dat komt door verhogingen van aanvullende pensioenen en de omzetting naar het nieuwe pensioenstelsel, waarin pensioenfondsen anders omgaan met hun financiële buffers en uitkeringen.
Gezinnen zonder kinderen staan binnen de koopkrachtverdeling het minst gunstig ervoor. Het CPB noemt geen vast bedrag per huishouden: de uitkomst hangt onder meer af van inkomen, woonlasten en de vraag of er aanvullend pensioen is.
- Werkenden krijgen te maken met loonontwikkeling én wijzigingen in belasting en premies.
- Mensen met een uitkering zijn afhankelijk van de aanpassing van hun uitkering en de belastingregels.
- Gepensioneerden kunnen naast de AOW ook veranderingen in hun aanvullende pensioen merken.
De begroting voor 2027 kan het beeld nog veranderen
Het kabinet heeft voor 2027 € 1,5 miljard gereserveerd voor herstel van de koopkracht. Tegelijk ligt er een belastingverhoging van € 750 miljoen voor hogere inkomens op tafel. Hoe die maatregelen worden ingevuld, bepaalt welke groepen er uiteindelijk op vooruit- of achteruitgaan.
De voorgenomen AOW-bezuiniging van € 2,8 miljard gaat niet door. Dat raakt vooral de overheidsfinanciën en mensen die AOW ontvangen, de basisuitkering van de overheid voor wie de AOW-leeftijd heeft bereikt.
Ook de hervorming van box 3 staat voorlopig stil. Box 3 is de belasting op spaargeld en beleggingen. Het wetsvoorstel voor belasting op het werkelijk behaalde rendement wordt voorlopig niet behandeld door de Eerste Kamer.
De ruimte op de begroting blijft beperkt. Het overheidstekort komt volgens de CPB-raming in 2027 uit op 2,1% van het bruto binnenlands product, de waarde van alle goederen en diensten die de Nederlandse economie produceert. In 2026 is dat bijna 3%, mede door een eenmalige uitgave aan defensiepensioenen.
Wat dit voor jou betekent
Check na dinsdag 15 september welke belasting- en inkomensmaatregelen het kabinet in het Belastingplan 2027 heeft gezet. De gereserveerde € 1,5 miljard kan het voorlopige koopkrachtbeeld per inkomensgroep nog veranderen.
Houd in je budget voor 2027 rekening met prijsstijgingen voor energie en brandstof, ook al zakt de gemiddelde CPI-inflatie volgens het CPB naar 2,8%. Vergelijk je vaste uitgaven met je netto inkomen, zodat je ziet hoeveel ruimte er werkelijk overblijft.
Heb je aanvullend pensioen, kijk dan naar de berichten van je pensioenfonds over de stap naar het nieuwe stelsel en een eventuele verhoging van je pensioen. Nibud verwerkt de nieuwe regels in januari 2027 in de Koopkrachtberekenaar voor 117 voorbeeldhuishoudens.
Bereken daarna je eigen maandruimte met je loon, pensioen of uitkering en je vaste lasten, zodat je de percentages uit deze raming kunt vertalen naar jouw situatie.
Bronnen : CPB, Nibud, CBS, Rijksoverheid, NOS
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies.
