De zorgplicht van de bank bij het verstrekken van een hypotheek betekent dat banken en andere hypotheekverstrekkers zorgvuldig omgaan met de belangen van hun particuliere cliënten. Zij zijn wettelijk verplicht om te toetsen of u de hypotheek kunt betalen, om zo overkreditering te voorkomen. Dit artikel legt uit wat deze plicht inhoudt en hoe banken hieraan moeten voldoen bij woonhuisfinancieringen en de financiële toetsing van uw hypotheekaanvraag.
Wat is de zorgplicht van een bank bij hypotheken?
De zorgplicht van een bank bij hypotheken betekent dat banken en andere hypotheekverstrekkers zorgvuldig omgaan met de belangen van hun particuliere cliënten. Deze plicht geldt specifiek bij de hypotheekverstrekking voor een woninghypotheek. Banken hebben een verzwaarde zorgplicht door hun maatschappelijke functie, zowel naar cliënten als naar derden.
Concreet betekent dit dat banken moeten nagaan of u in staat bent aan uw verplichtingen te voldoen bij het aangaan van een hypotheek. Zij zijn wettelijk verplicht tot het aanbieden van verantwoorde hypotheken. De zorgplicht vereist ook dat de bank u adviseert en informeert, bijvoorbeeld over de verlenging van ontbindende voorwaarden bij woningkopers.
Wettelijke basis en relevante wet- en regelgeving voor zorgplicht
De wettelijke basis voor de zorgplicht van banken bij hypotheken ligt in de algemene verplichting voor professionals en bedrijven om zorgvuldig te handelen. Deze wettelijke zorgplicht omvat ook basisdiensten zoals hypotheekbeheer.
Hoewel de zorgplicht op verschillende partijen rust, zijn specifieke wet- en regelgeving voor hypotheken niet gedetailleerd in de beschikbare informatie. Voor de exacte juridische kaders en specifieke artikelen kunt u de website van de
Autoriteit Financiële Markten (AFM) raadplegen.
Wanneer wordt de zorgplicht van de bank geschonden?
De zorgplicht van de bank bij een hypotheek wordt geschonden wanneer zij haar verplichtingen niet nakomt. Dit gebeurt bijvoorbeeld als de bank nalaat u voldoende te informeren over de risico’s van een hypotheek. Een bank heeft de zorgplicht om onverantwoorde financiering te voorkomen. Zij moet ook voorkomen dat u in een onverantwoorde financieringssituatie terechtkomt.
De bank heeft zorgplicht bij overkreditering en moet de voorkoming hiervan waarborgen, zoals vastgelegd in artikel 4:34 Wft en artikel 115 Bgfi Wft. Wanneer de zorgplicht van de bank geschonden wordt door bijvoorbeeld overkreditering en dit leidt tot schade, kan de bank aansprakelijk worden gesteld. Dit geldt voor schade aan de consument, maar de bank kan ook aansprakelijk zijn voor klanten of derden.
Gevolgen van het schenden van de zorgplicht voor de bank en consument
Wanneer een bank de zorgplicht schendt bij een hypotheek, kan dit leiden tot aansprakelijkheid voor schade. De bank moet dan de geleden schade van de consument vergoeden. Banken kunnen aansprakelijk worden gesteld voor schade aan consumenten, ondernemers of derden, vooral bij overkreditering. Dit geldt ook als de bank de klant niet goed informeert.
De consument moet wel daadwerkelijk schade hebben geleden om de bank aansprakelijk te kunnen stellen. Er zijn concrete voorbeelden van deze gevolgen. Zo werd een bank in 2020 veroordeeld tot schadevergoeding aan een ondernemer wegens schending van de zorgplicht bij bankfraude. Een rechtbank oordeelde in 2019 dat een bank de zorgplicht schond bij de executie van een woning door deze voor een te lage prijs te kopen. Schending van de zorgplicht kan zelfs leiden tot de schorsing van een executieveiling.
Voorbeelden en jurisprudentie over zorgplicht bij hypotheken
De zorgplicht van de bank bij hypotheken is in Nederland door diverse rechterlijke uitspraken verder vormgegeven. De Hoge Raad heeft in 2014 jurisprudentie vastgesteld over de zorgplicht van banken, wat een belangrijke basis vormt. Ook het Gerechtshof Arnhem heeft in 2003 al uitspraken gedaan over deze zorgplicht. Deze voorbeelden laten zien hoe de rechtspraak de grenzen van de zorgplicht bepaalt.
Een specifiek voorbeeld van deze zorgplicht bank hypotheek ziet u bij een derdenhypotheek. Hierbij heeft een bank een zorgplicht om een particulier te waarschuwen voor de financiële gevolgen in de privésfeer. U moet geïnformeerd worden over de risico’s en gevolgen van een derdenhypotheek. Zelfs in de executiefase van woningverkopen heeft een bank nog een zorgplicht. De zorgplicht van een bank geldt ook bij het opzeggen van een financieringsrelatie of kredietovereenkomst. De bank dient rekening te houden met de gerechtvaardigde belangen van klanten bij opzegging van de hypotheek. De zorgplicht van Rabobank betekent bijvoorbeeld dat leningen niet zomaar volledig opeisbaar zijn louter vanwege achterstallige hypotheekrente na een brand. De Geschillencommissie van Kifid oordeelde in november 2024 dat er sprake was van zorgplichtschending door een hypotheekadviseur. Een rechter kan een hypotheekadviseur aansprakelijk stellen bij een tekortkoming in de zorgplicht.
Advies en vervolgstappen bij een geschil over de zorgplicht
Als u een geschil heeft over de zorgplicht van de bank bij uw hypotheek, zijn er concrete stappen die u kunt nemen. Begin met het indienen van een klacht bij de bank zelf. Vaak lost een direct gesprek of een formele klacht bij de bank al veel op.
- Komt u er niet uit met de bank, dan kunt u de kwestie voorleggen aan het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid).
- De Geschillencommissie van Kifid heeft in 2024 geoordeeld dat een adviseur de zorgplicht heeft geschonden, zoals blijkt uit de einduitspraak GC 2024-0730B. Dit toont aan dat Kifid een relevante instantie is voor dergelijke geschillen.
- Overweeg juridisch advies in te winnen bij een advocaat gespecialiseerd in financieel recht.
ING hypotheek en de zorgplicht van banken
ING, net als andere banken en hypotheekverstrekkers, heeft een zorgplicht bij het aanbieden van hypotheken. Deze plicht houdt in dat de bank zorgvuldig omgaat met de belangen van particuliere cliënten. Voor complexe financiële producten zoals hypotheken is deze zorgplicht zelfs zwaarder. Banken hebben een bijzondere zorgplicht, mede door hun maatschappelijke rol. Zij moeten nagaan of u als klant uw financiële verplichtingen kunt nakomen bij het aangaan van een hypotheek. Dit voorkomt overkreditering, waar banken ook een specifieke zorgplicht voor hebben. Het verstrekken van verantwoorde hypotheken is een wettelijke verplichting.
De rol van de hypotheek houder binnen de zorgplicht
De hypotheekhouder is de partij die een hypotheekrecht heeft. Dit betekent dat de hypotheekhouder degene is die de hypotheek heeft gekregen. Deze partij wordt ook wel de hypotheeknemer genoemd.
Banken en andere hypotheekverstrekkers hebben een zorgplicht jegens deze hypotheeknemers. Deze plicht houdt in dat de bank zorgvuldig omgaat met hun belangen. De zorgplicht van de bank geldt specifiek bij het verstrekken van een hypotheek. Dit omvat particuliere cliënten en derden zoals borgstellers. De wettelijke definitie van de hypotheekhouder staat in artikel 3:260 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek.
Belastingschuld en de impact op de zorgplicht bij hypotheken
Een belastingschuld heeft een directe impact op de zorgplicht van banken bij hypotheekaanvragen. Een belastingschuld heeft een negatieve impact op uw kredietwaardigheid en beïnvloedt de kans op goedkeuring van een hypotheek.
Banken beoordelen de omvang en de oorzaak van de schuld zorgvuldig voordat zij een hypotheek toekennen. Een hypotheek met belastingschuld brengt langdurige financiële verplichtingen en consequenties met zich mee. In het ergste geval kan een onbetaalde belastingschuld zelfs leiden tot beslaglegging op uw woning, ondanks dat u de hypotheeklasten betaalt. Het zo snel mogelijk aflossen van een belastingschuld is cruciaal om deze risico’s te minimaliseren.
Wat betekent toestemming van een echtgenoot bij hypotheekzorgplicht?
Toestemming van een echtgenoot is cruciaal bij de zorgplicht van de bank voor hypotheken. U heeft de toestemming van uw echtgenoot of geregistreerd partner nodig. Dit is vereist om een hypotheek te vestigen op de echtelijke woning. Het geldt ook als de woning op slechts één naam staat, volgens artikel 1:88 van het Burgerlijk Wetboek. De bank moet controleren of u deze toestemming heeft verkregen. Zonder deze goedkeuring kan de hypotheekovereenkomst zelfs vernietigd worden.
Kan ik een second opinion aanvragen over mijn hypotheekadvies?
U kunt zeker een second opinion aanvragen over uw hypotheekadvies. Dit is nuttig als u twijfelt over eerder advies. Een onafhankelijke hypotheekadviseur kan u hierbij helpen. Het doel is een objectieve evaluatie van uw hypotheekvoorstel. Dit kan zelfs leiden tot een lagere hypotheekrente. Sommige adviseurs bieden deze dienst kosteloos aan, zoals de Second Opinion dienst Hypotheek & Vermogen. Deze dienst omvat een kennismaking, financiële screening en analyse van verbeterpunten gedurende 2,5 uur. Ook na een afgewezen hypotheekaanvraag maakt u een vrijblijvende afspraak. Cournot adviseurs biedt landelijk second opinions aan, ook voor bijzondere aanvragen.
Wat is de rol van een advocaat bij een zorgplichtgeschil?
In een zorgplichtgeschil vertegenwoordigt een advocaat één partij. De advocaat heeft de plicht om de belangen van die cliënt te behartigen. Deze rol is partijdig en de advocaat treedt op als pleiter voor de cliënt. Dit geldt ook binnen een tuchtprocedure in Nederland.
Hoe kan ik contact opnemen voor juridisch advies over zorgplicht?
Voor juridisch advies over de zorgplicht van banken bij hypotheken kunt u contact opnemen met de lokale orde van advocaten. Zij geven aanbevelingen voor gespecialiseerde advocaten in Nederland. Deze specialisten kunnen u bijstaan in een geschil over de zorgplicht van de bank.
