Erfbelasting is de belasting die een erfgenaam betaalt over het vermogen dat diegene erft. Deze belasting, ook wel successierechten genoemd, wordt berekend over de waarde van de erfenis, na aftrek van vrijstellingen. De hoogte hangt af van wie er erft en hoeveel diegene krijgt. Op deze pagina leest u precies hoe erfbelasting werkt en wat de gevolgen zijn.
Wat is erfbelasting?
Erfbelasting is een belasting die u betaalt over een erfenis. Het wordt ook wel successierechten genoemd en is een eenmalige heffing.
Deze belasting wordt geheven over het vermogen dat u erft, zoals geld, bezittingen en schulden van de overledene. De berekening gebeurt per erfgenaam, waarbij de waarde van de erfenis minus eventuele schulden de basis vormt. U betaalt pas erfbelasting als de waarde van uw deel van de erfenis hoger is dan een bepaalde vrijstelling. De uiteindelijke hoogte van de erfbelasting hangt af van uw relatie tot de overledene, de omvang van de erfenis en de geldende vrijstellingen.
Wanneer moet je erfbelasting betalen?
Erfbelasting wordt door de erfgenamen betaald na een overlijden. Erfgenamen moeten mogelijk erfbelasting betalen na aanvaarding van de erfenis. De betalingstermijn start 8 maanden na het overlijden van de persoon.
De Belastingdienst stuurt de aanslag meestal 9 tot 12 maanden na het overlijden. Na ontvangst van de aanslag heeft u 6 weken de tijd om te betalen. Erfbelasting wordt betaald wanneer de waarde van de erfenis hoger is dan de vrijstelling. Deze verplichting geldt ook als een erfgenaam in het buitenland woont.
Hoeveel erfbelasting betaal je?
De hoogte van de erfbelasting hangt af van uw relatie tot de overledene en de waarde van de erfenis. Er gelden verschillende tarieven en vrijstellingen die bepalen hoeveel u moet betalen. Deze factoren zorgen ervoor dat de precieze afdracht per situatie verschilt.
Tarieven erfbelasting per erfgenaam
De tarieven voor erfbelasting variëren per erfgenaamscategorie. Voor echtgenoten en kinderen waren er in 2024 tariefschijven van 10% tot €152.368 en 20% daarboven. Overige erfgenamen betaalden in 2024 30% erfbelasting tot €152.368, en 40% over het bedrag daarboven. Deze 10% en 20% tarieven golden ook in 2025 voor partners en kinderen. Voor kleinkinderen waren er in 2025 specifieke tarieven van 18% en 36%.
Vrijstellingen bij erfbelasting
Bij erfbelasting gelden specifieke vrijstellingen, afhankelijk van uw relatie tot de overledene. Voor partners bedraagt de vrijstelling in 2025 €804.698. Kinderen en kleinkinderen hebben in 2025 een vrijstelling van €25.490. Dit bedrag geldt voor elk kind en ook voor kleinkinderen. In 2024 was de vrijstelling voor kinderen en kleinkinderen €25.187. Ouders kunnen in 2025 rekenen op een vrijstelling van €60.359. Dit bedrag was in 2024 nog €59.643. Voor overige erfgenamen, zoals vrienden of verre familie, is de vrijstelling in 2025 €2.690. Dit is de minimale vrijstelling voor deze groep erfgenamen.
Hoe wordt erfbelasting berekend?
Erfbelasting wordt berekend over de waarde van de erfenis, na aftrek van vrijstellingen. De berekening hangt af van de relatie tussen jou en de overledene. Je betaalt de belasting per erfgenaam, waarbij de waarde ten tijde van overlijden, zoals de WOZ-waarde, bepalend is.
Waarde van de erfenis bepalen
De waarde van een erfenis wordt bepaald op het moment van overlijden, waarbij bezittingen en schulden tegen elkaar worden weggestreept. Voor een geërfd huis is de marktwaarde op de overlijdensdatum leidend. De waarde van andere goederen uit de nalatenschap is het bedrag dat ze op de overlijdensdag bij de hoogste bieder zouden opbrengen. Erfgenamen kunnen voor een woning kiezen tussen de WOZ-waarde van het jaar van overlijden of het jaar erna. U kunt de waarde van een woning ook zelf bepalen via een taxatie, bijvoorbeeld met een taxatierapport. Een gratis waardebepaling door een gespecialiseerde makelaar kan hierbij helpen. Als er meerdere erfgenamen zijn, moeten zij gezamenlijk beslissen over de waarde van de woning voor de verdeling van het erfdeel.
Gebruik van een erfbelasting calculator
Een erfbelasting calculator helpt u bepalen hoeveel erfbelasting u moet betalen. De Belastingdienst biedt zelf een gratis online rekenhulp voor het berekenen van erfbelasting. Andere online tools, zoals die van Doehetzelf Nalatenschap, maken het mogelijk om de erfbelasting per erfgenaam te berekenen. Voor eenvoudigere situaties kunt u ook een rekenhulp vinden op berekenhet.nl. Daarnaast biedt huis-erven.nl hulp bij het berekenen van erfbelasting om te voorkomen dat u te veel betaalt. Deze calculators zijn gebruiksvriendelijk en vereisen geen speciale software of Excel-kennis.
Hoe doe je aangifte erfbelasting?
U doet aangifte erfbelasting door het formulier in te dienen bij de Belastingdienst. Erfgenamen moeten deze aangifte doen, wat online kan via de website van de Belastingdienst met DigiD. Deze aangifte is verplicht, zeker als de erfenis boven de vrijstelling uitkomt of bij ontvangst van een aangiftebrief. U kunt dit zelf verzorgen of laten doen door een deskundige. De specifieke stappen en benodigde documenten vindt u in de volgende onderdelen.
Stappen voor het doen van aangifte
Het doen van aangifte erfbelasting volgt een proces van drie stappen. U begint met het voorbereiden van alle documenten. Daarna vult u de aangifte in. De laatste stap is het indienen via DigiD. Via de DigiD-portal klikt u hiervoor op ‘Aangifte inkomstenbelasting’. Zo regelt u de aangifte eenvoudig digitaal.
Benodigde documenten en gegevens
Voor de aangifte erfbelasting heeft u diverse gegevens nodig van de overledene, zoals het burgerservicenummer, datum van overlijden, testament, burgerlijke staat en huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden. U heeft het burgerservicenummer en DigiD van de aangever nodig. Overzichten van hypotheken, leningen, andere schulden, verzekeringspolissen, spaar- en effectenrekeningen zijn ook vereist. Voor onroerende zaken is de WOZ-waarde vereist, en ook de eigendomsaktes van (on)roerende zaken. De aangiftebrief zelf is ook nodig, evenals een kopie van de verklaring van erfrecht. Andere overeenkomsten en akten, zoals een akte van verkoop of schenking, kunnen ook nodig zijn. Verder zijn de gegevens van andere erfgenamen, zoals burgerservicenummers, namen, adresgegevens en geboortedata, van belang. Volgens de
Belastingdienst zijn al deze documenten cruciaal voor een correcte aangifte.
Tips om erfbelasting te besparen of te verminderen
U kunt de erfbelasting verminderen door middel van belastingplanning. Er zijn diverse strategieën om de belastingdruk te verlagen en uw nalatenschap fiscaal efficiënt over te dragen, waarbij u ook vrijstellingen kunt benutten. Dit kan onder meer via:
- Schenkingen tijdens leven, zoals strategische schenkingen aan kinderen of kleinkinderen.
- Het opstellen van een goed testament, eventueel met een afvullegaat.
- Andere fiscale mogelijkheden, zoals het overdragen van vastgoed of aandelen.
Schenken tijdens leven
Schenken tijdens leven kan belastingvoordeel opleveren. Dit vermindert de erfbelasting voor uw nabestaanden, omdat u gebruikmaakt van vrijstellingen. Het is een verstandige manier om vermogen over te dragen. Zo helpt u de ontvanger al tijdens uw leven, wat vooral leuk is voor uw (klein)kinderen.
Testament en erfbelastingplanning
Een testament is een belangrijk middel voor uw erfbelastingplanning. Het maakt het mogelijk om erfbelasting te besparen. U kunt hiermee de belastingdruk voor erfgenamen optimaliseren. Een testament kan ook fiscale voordelen bieden voor belastingbesparing. Denk hierbij aan het uitstellen van erfbelasting, bijvoorbeeld via een tweetrapstestament. Ook kunt u kleinkinderen laten delen in de erfenis of een afvullegaat opnemen. Dit kan de vrijstellingen optimaliseren en de erfbelasting aanzienlijk verlagen. Zelfs schenkingen kunnen in een testament worden opgenomen om erfbelasting te besparen. Een testament kan ook de erfbelasting bij een tweede overlijden regelen, vooral als het vermogen in stenen zit.
Andere fiscale mogelijkheden
Fiscale partners hebben toegang tot hogere vrijstellingen voor schenk- en erfbelasting. Dit kan de belastingdruk aanzienlijk verminderen, soms van 20% tot circa 3,5%. Als fiscale partner heeft u recht op gunstige aangiftemogelijkheden en diverse fiscale voordelen. U kunt inkomsten en aftrekposten verdelen via een gezamenlijke belastingaangifte, wat vaak leidt tot minder belasting. Dit biedt mogelijkheden om uw belastingaanslag te optimaliseren, vooral bij verschillend inkomen. Fiscaal partnerschap kan zo leiden tot belastingvoordeel, al kan het nadelen hebben voor toeslagen of studieschuldafbouw.
De rol van het testament bij erfbelasting
Met een testament kunt u de erfbelasting beïnvloeden en optimaliseren. U kunt hiermee uw bezittingen verdelen zoals u dat wilt. Dit heeft directe invloed op de te betalen erfbelasting. Het testament regelt wie wat van u erft. U kunt bijvoorbeeld afzien van de wettelijke verdeling of deze uitbreiden voor pleegkinderen of stiefkinderen, wat flexibiliteit biedt in de fiscale planning.
Daarnaast kunt u via een legaat een vast bedrag of erfstuk nalaten aan een specifiek persoon of goed doel. Een opvullegaat geeft de langstlevende partner de optie om de erfenis anders te verdelen. Ook kunt u kleinkinderen iets nalaten, wat hun eigen vrijstellingen benut. Een uitsluitingsclausule in uw testament voorkomt dat een erfdeel bij een scheiding naar de ex-partner van uw kind gaat. Tot slot wijst u met een testament een executeur aan voor de afhandeling van de erfenis.
Gevolgen van erfbelasting voor verschillende erfgenamen
De erfbelasting die u betaalt, hangt sterk af van uw relatie tot de overledene. Erfbelasting heeft tarieven die variëren per erfgenaamscategorie. Voor overige erfgenamen, zoals broers, zussen of vrienden, betekent dit een afdracht van vaak 30% tot 40% van de erfenis. Hun vrijstelling is bovendien met €2.690 veel lager dan voor directe familie. De specifieke situaties voor partners en kinderen, en voor andere familieleden en derden, worden hierna verder toegelicht.
Partner en kinderen
Partners en kinderen hebben een speciale positie bij erfbelasting, met recht op aanzienlijke vrijstelling. Zij erven automatisch een erfdeel, tenzij u dit anders regelt in een testament. Voor 2025 betalen zij 10% erfbelasting over een bedrag tot €154.197 en 20% over het deel daarboven. Dit is een lagere erfbelasting dan voor bijvoorbeeld kleinkinderen of neven en nichten. U kunt uw partner of (klein)kinderen onterven, maar dit moet altijd via een notaris in een testament worden vastgelegd. Bij het ontbreken van een testament erven partner en kinderen vaak de woning, met de bedoeling dat zij daar kunnen blijven wonen.
Andere familieleden en derden
Andere familieleden en derden, zoals broers, zussen of vrienden, vallen onder de categorie ‘overige erfgenamen’ volgens de
Belastingdienst. Ook samenwonenden zonder geregistreerd partnerschap of notarieel samenlevingscontract worden als derden gezien. Zij hebben een vrijstelling van € 2.769 voor de erfbelasting; vanaf dit bedrag begint de erfbelasting te tellen. Over het bedrag boven deze vrijstelling tot € 156.887 betalen zij 30% erfbelasting, en 40% over bedragen daarboven. Erfbelasting is verschuldigd wanneer de erfenis hoger is dan de vrijstelling. De berekening gebeurt door eerst de vrijstelling af te trekken en daarna het geldende percentage toe te passen.
Rekenhulp schenkbelasting
Een rekenhulp voor schenkbelasting helpt u te bepalen hoeveel belasting u betaalt over een schenking. De schenkbelasting wordt berekend over het geschonken bedrag, na aftrek van de geldende vrijstelling. Voor een gedetailleerd overzicht van de regels en tarieven kunt u terecht op onze pagina over schenkbelasting.
In 2024 betaalden kinderen 10% schenkbelasting over de eerste €152.368 boven de vrijstelling. Voor bedragen daarboven was het tarief 20%. Voor kleinkinderen geldt in 2025 een tarief van 18% over schenkingen tot €154.197. Het is belangrijk om de juiste tarieven en vrijstellingen te gebruiken voor een correcte berekening.
Vermogensrendementsheffing 2017
In 2017 werd de vermogensrendementsheffing (variant D) in Box 3 berekend over fictieve rendementen. Deze heffing kende een vrijstelling van €25.000 per persoon. Boven deze vrijstelling werkte de heffing met drie schijven. Voor een gedetailleerd overzicht van de toenmalige regels, kunt u onze pagina over belastingtarieven 2017 raadplegen.
Het fictieve rendement voor vermogen tot €125.000 was 2,9%. Tussen €125.001 en €1.025.000 gold een rendement van 4,7%. Voor vermogen van €1.025.001 of meer was dit 5,5%. Zo bedroeg de vermogensrendementsheffing in 2017 voor een vermogen van €200.000 een bedrag van €1.792,50.
Vanaf 2017 startte de hervorming van de vermogensrendementsheffing in Box 3. Dit markeerde een belangrijke wijziging in de manier waarop vermogen werd belast.
