Wat is een lijfrente en hoe werkt afkopen?
Een lijfrenteverzekering is een financieel product waarmee u spaart voor later, vaak voor uw pensioen. U kunt deze verzekering afkopen, wat betekent dat u het opgebouwde bedrag vóór de einddatum in één keer laat uitkeren. De afkoopwaarde is het bruto bedrag dat u ontvangt, nog voordat er belasting over is geheven.
Het afkopen van een lijfrente heeft fiscale consequenties. In principe betaalt u inkomstenbelasting over de afkoopsom, zoals in 2020 het geval was. Vaak komt hier een boete bij in de vorm van revisierente, die in 2020 meestal 20% bedroeg. Toch leidt afkoop niet altijd tot revisierente. Over het algemeen is een lijfrente afkopen fiscaal onvoordelig, omdat u te maken krijgt met deze belasting en mogelijke revisierente.
Hoe kun je een lijfrente afkopen voor hypotheekaflossing?
U kunt een lijfrente afkopen om uw hypotheek af te lossen. Dit betekent dat u de lijfrentepolis beëindigt en de opgebouwde waarde gebruikt. Het is ook mogelijk om slechts een deel van de lijfrente te gebruiken voor aflossing, waarbij de rest na uw pensioen wordt uitgekeerd. Personen met een vrijkomende lijfrente kunnen deze in één keer afkopen.
Een levensverzekering die aan uw hypotheek gekoppeld is, kunt u gebruiken om de hypotheekschuld af te lossen. Dit is vooral relevant bij een levenhypotheek, die u uiteindelijk aflost met de uitkering van een levensverzekering. Het leningdeel van de Leven Hypotheek wordt afgelost met het vermogen dat via de levensverzekering is opgebouwd. Klanten met een ING Levenhypotheek kunnen zo hun hypotheek (deels) aflossen met de opgebouwde waarde.
Bent u arbeidsongeschikt? Dan kunt u uw lijfrente afkopen. Hiervoor is wel een AOV-uitkering of een artsenverklaring nodig, en dan betaalt u geen revisierente.
Fiscale gevolgen en belasting bij lijfrente afkoop
Het afkopen van een lijfrente heeft aanzienlijke fiscale gevolgen. U betaalt inkomstenbelasting over de afkoopsom, die kan oplopen tot bijna 70% van de waarde. Dit komt omdat de afkoopsom volledig belast is in box 1, waar progressieve belasting geldt. De belastingplichtige moet deze inkomstenbelasting betalen over de afgekochte lijfrente.
Stel, u heeft jarenlang premies afgetrokken in uw belastingaangifte. Dan hangt de hoogte van de belasting bij afkoop af van deze afgetrokken premies. Daarnaast krijgt u vaak te maken met 20% revisierente als boete, afhankelijk van de omstandigheden. Een eenmalige uitkering van lijfrente is fiscaal meestal ongunstig.
Kosten, boetes en revisierente bij afkoop van lijfrente
Bij afkoop van lijfrentekapitaal krijgt u naast inkomstenbelasting vaak te maken met revisierente. Dit is een boete van 20% die de Belastingdienst oplegt bij een zogenoemde ‘verboden handeling’. Hoewel afkoop van lijfrente meestal revisierente met zich meebrengt, is dit niet altijd het geval. De toepassing van revisierente is afhankelijk van de specifieke omstandigheden van de afkoop.
Voorwaarden en regels rondom lijfrente afkopen en hypotheek
De regels voor het afkopen van een lijfrente om uw hypotheek af te lossen, zijn specifiek en kennen verschillende voorwaarden. U kunt de lijfrentepolis beëindigen en de opgebouwde waarde gebruiken. Een alternatief is het afsluiten van een lijfrente-hypotheek, of u gebruikt de lijfrente gedeeltelijk voor aflossing en laat de rest na uw pensioen uitkeren. De afkoopsom is in principe belast met inkomstenbelasting, al is er een uitzondering voor kleine lijfrenten (2020).
Voor het boetevrij aflossen van uw hypotheek gelden specifieke voorwaarden die vaak in uw hypotheekakte staan. Denk hierbij aan situaties als verkoop, overlijden, het einde van de rentevaste periode, of executieverkoop. Ook bij het tenietgaan van de woning of een uitkering uit een verzekering kan boetevrij aflossen mogelijk zijn. Sommige aanbieders, zoals Lot Hypotheken, bieden onbeperkt boetevrij aflossen uit eigen middelen en een ruime overbruggingsverstrekking. Bij ING is boetevrij aflossen mogelijk bij overlijden van een partner of executieverkoop. Het is daarom cruciaal om de specifieke voorwaarden van uw hypotheek en lijfrentepolis goed te controleren.
Alternatieven voor het aflossen van je hypotheek zonder lijfrente afkopen
U zoekt alternatieven voor het afkopen van een lijfrente om uw hypotheek af te lossen. Extra aflossen op uw hypotheek is een optie. Sparen kan ook een alternatief zijn voor het aflossen van uw hypotheek. Toch is volledig aflossen niet voor iedereen optimaal; u behoudt dan geen spaargeld voor onverwachte uitgaven of schenkingen.
Een hypotheekvrij huis bereikt u door aflossen. Dit verlaagt uw maandlasten. Extra aflossen vermindert uw kwetsbaarheid bij een waardedaling van uw huis. Het vermindert ook de kans op een restschuld bij verkoop. Neo Hypotheken biedt bijvoorbeeld de mogelijkheid om extra af te lossen zonder vergoeding. U kunt bij Neo Hypotheken 100% boetevrij aflossen met eigen geld. Dit kan vergoedingsvrij als u eigen middelen aantoont. Obvion Hypotheken biedt boetevrij aflossen bij verkoop van de woning.
Stappenplan: zo koop je je lijfrente af voor hypotheekaflossing
Wilt u uw lijfrente afkopen voor hypotheekaflossing? Dit proces kent twee hoofdwegen.
- U kunt uw lijfrentepolis volledig beëindigen. De opgebouwde waarde gebruikt u dan om uw hypotheek af te lossen.
- Een andere mogelijkheid is om slechts een deel van de lijfrente te gebruiken. Het resterende bedrag laat u dan na uw pensioen uitkeren.
Bedenk goed welke aanpak het beste bij uw financiële situatie past.
Hypotheek berekenen: inzicht in je aflossingsmogelijkheden
Een hypotheek berekenen geeft je direct inzicht in je maximale hypotheek en maandlasten. Dit helpt je te begrijpen hoeveel je kunt lenen en wat je maandelijks kwijt bent. Factoren zoals je bruto jaarinkomen, de rentevaste periode en de hypotheekhoogte bepalen dit bedrag. Met een online tool zie je dit vaak al binnen enkele seconden. Zo’n berekening toont ook of je overwaarde kunt opnemen. Voor een gedetailleerd overzicht van je leencapaciteit zijn er diverse online rekentools beschikbaar.
Een hypotheekadviseur kan je verder helpen met dit inzicht. Hypotheekadvies biedt je een duidelijk beeld van je financiële mogelijkheden en maandlasten. Zo’n adviseur geeft je inzicht in de maandlasten die een hypotheek oplevert. Ook bij een hypotheekaanvraag krijg je inzicht in je financiële mogelijkheden. De adviseur evalueert samen met jou de factoren voor extra aflossen op jouw type hypotheek. Dit is belangrijk om te bepalen of extra aflossen voordelig is.
Hoe bereken ik de kosten van lijfrente afkopen?
De kosten van lijfrente afkopen berekent u door rekening te houden met inkomstenbelasting en revisierente. De afkoopwaarde van uw lijfrente is het bruto bedrag voordat de belastingheffing plaatsvindt. De inkomstenbelasting kan oplopen tot 69,50% van de afkoopwaarde, afhankelijk van uw inkomen. Bij een bruto vermogen van €38.697, houdt u na 35,37% inkomstenbelasting een netto bedrag van €25.010 over. Daarnaast betaalt u 20% revisierente, die in een voorbeeldsituatie uit 2025 berekend werd over 25% van een afkoopsom van €67.552. In 2023 mocht het afkoopbedrag niet hoger zijn dan €45.722.
Wat is revisierente en wanneer betaal ik die?
Revisierente is een boete die u betaalt aan de Belastingdienst. Deze boete van 20% wordt geheven over de afkoopwaarde van uw lijfrente. U betaalt revisierente wanneer u door afkoop te veel belastingvoordeel heeft genoten.
Kan ik lijfrente afkopen combineren met sparen voor hypotheekaflossing?
Ja, u kunt lijfrente afkopen combineren met sparen voor hypotheekaflossing. U kunt een deel van uw lijfrente gebruiken om de hypotheek af te lossen, terwijl het resterende bedrag na uw pensioen wordt uitgekeerd. Dit klinkt ingewikkeld, maar het doel is simpel: uw hypotheeklasten verlagen. Specifieke hypotheekvormen zoals de hybride hypotheek maken het mogelijk om aflossing (gedeeltelijk) te sparen, vaak met vergoeding van hypotheekrente. Een bankspaarhypotheek combineert ook sparen en lenen. Voor wie flexibel wil sparen voor aflossing, kan een spaarhypotheek – die een kapitaalverzekering met spaarcomponent combineert, zoals bij Reinerie Hypotheken – een passende oplossing zijn.
Welke fiscale vrijstellingen gelden bij afkoop van lijfrente?
Er gelden enkele fiscale vrijstellingen bij het afkopen van een lijfrente, waardoor u minder of geen belasting betaalt. Zo kan de afkoop van een kleine lijfrente fiscaal gunstig zijn; voor een afkoopsom tot €4.475 in 2020 betaalt u alleen inkomstenbelasting, zonder revisierente. In 2022 lag de drempel voor vrijstelling van revisierente voor kleine lijfrentes op €4.607, al blijft inkomstenbelasting dan wel van toepassing. Soms is de afkoopsom zelfs niet volledig belast als niet alle premies en stortingen eerder zijn afgetrokken. Ook kan afkoop belastingvrij zijn als de verschuldigde inkomstenbelasting lager is dan de algemene heffingskorting. Het is belangrijk te weten dat een afkoop van lijfrente niet altijd revisierente met zich meebrengt. Echter, na het bereiken van de AOW-leeftijd is afkoop niet toegestaan voor vrijstelling van revisierente.
