De inflatie in de eurozone bereikte in de herfst van 2022 een piek van 10,6 procent. Sindsdien is een dalende trend ingezet. Volgens Eurostat bedroeg de gemiddelde inflatie in 2023 5,4 procent. Gedurende dat jaar daalde de inflatie bijvoorbeeld van 7,0 procent in april naar 6,1 procent in mei, en eindigde het jaar in december op 2,9 procent. In de eerste maanden van 2024 bleef de inflatie variëren: na 2,6 procent in februari daalde deze naar 2,4 procent in april, om vervolgens in mei weer te stijgen naar 2,6 procent. De Europese Centrale Bank (ECB) streeft naar een inflatiepercentage van ongeveer twee procent. Op deze pagina leest u meer over de actuele inflatiecijfers en de oorzaken van ontwikkelingen in Europa.
Wat is inflatie en hoe wordt het gemeten in Europa?
Inflatie is een algemene prijsstijging van goederen en diensten, waardoor uw geld minder waard wordt. Dit betekent voor een gezin dat wekelijks boodschappen doet, dat de kosten voor dezelfde producten over tijd toenemen. In Europa wordt inflatie gemeten met de geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP). Eurostat berekent deze cijfers voor de eurozone en de gehele Europese Unie. De HICP is de standaard voor een eerlijke vergelijking van prijsontwikkelingen tussen landen. Zo bedroeg de inflatie in de eurozone in februari 2024 2,6 procent, daalde naar 2,4 procent in april 2024, en steeg weer naar 2,6 procent in mei 2024. Momenteel stabiliseert de inflatie in de eurozone rond de 2,5 procent.
Actuele inflatiecijfers in Europa en de eurozone
De Europese Centrale Bank (ECB) streeft naar een inflatiepercentage van ongeveer twee procent. In december 2023 stond de inflatie in de eurozone op 2,9 procent. Recentere cijfers tonen aan dat de inflatie in februari 2024 2,6 procent bedroeg, daalde naar 2,4 procent in april 2024, en steeg weer naar 2,6 procent in mei 2024. Momenteel stabiliseert de inflatie in de eurozone rond de 2,5 procent. Voor 2025 wordt de inflatie geraamd op 2,4 procent, en voor 2026 op 2,3 procent. Deze ramingen liggen dicht bij de doelstelling van de ECB.
Vergelijking van inflatie tussen Europese landen
Nederland kampt al enige tijd met een hogere inflatie dan andere eurolanden. Dit is een terugkerend patroon. Tussen 2021 en 2024 lag de Nederlandse inflatie gemiddeld 4,5 procentpunt hoger dan die van de eurozone. In 2023 werden de inflatiecijfers van Spanje vergeleken met die van Nederland en België. Inflatieverschillen tussen eurolanden, die al sinds de invoering van de euro in 1999 bestaan, werken als een aanpassingsmechanisme. Zonder incidentele prijsstijgingen zou de Nederlandse inflatie dichter bij het gemiddelde van het eurogebied liggen. Door economische krapte en loondruk kan het inflatieverschil tussen Nederland en de rest van het eurogebied verder toenemen.
Belangrijkste oorzaken van inflatie in Europa
De belangrijkste oorzaken van inflatie in Europa zijn divers, maar vaak gerelateerd aan aanbodfactoren. Gestegen energieprijzen en problemen in de leveringsketen, mede door de oorlog in Oekraïne, hebben de inflatie in de eurozone opgedreven. Ook hogere invoerprijzen voor grondstoffen en recentelijk stijgende prijzen in de dienstensector en voor voedingsmiddelen dragen bij aan deze ontwikkeling. Meer details over de invloed van energieprijzen en de rol van de Europese Centrale Bank vindt u verderop.
Invloed van energieprijzen op Europese inflatie
De invloed van energieprijzen op de Europese inflatie is aanzienlijk. Energie- en voedselprijzen veroorzaken een stijging van de inflatie in de eurozone. In oktober 2022 droeg energie-inflatie 4,4 procentpunt bij aan de HICP-inflatie van 10,6 procent in de eurozone. In 2022 waren gestegen energieprijzen, vaak door import, de belangrijkste factor voor de hoge inflatie en de energiecrisis in Europa leidde vanaf 2022 tot torenhoge inflatie. Sinds midden 2022 hebben energieprijzen echter een neerwaarts effect op de inflatie gehad. Een daling van energieprijzen was in december 2022 de reden voor een inflatiedaling in de Eurozone, een effect dat ook de Europese Centrale Bank (ECB) heeft opgemerkt. Minder hoge inflatie in de Europese economie is deels te danken aan dalende energieprijzen en overheidssteun. Historisch gezien droegen lage energieprijzen bij aan een stabiele inflatie onder de twee procent in de eurozone tussen 2000 en 2007.
Rol van de Europese Centrale Bank bij inflatiebeheer
De Europese Centrale Bank (ECB) heeft als primaire taak inflatie te beheersen in de eurozone. Haar hoofddoel is prijsstabiliteit te garanderen, met een streefwaarde van ongeveer twee procent op de middellange termijn. Dit betekent dat de ECB de inflatie in de hand houdt, zodat de koopkracht van consumenten beschermd blijft.
Historische inflatieontwikkelingen in Europa (HICP) met grafieken
De geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP) geeft een overzicht van de consumentenprijsontwikkeling in Europa. Eurostat berekent deze inflatie voor de eurozone en de Europese Unie. Deze index wordt ook gebruikt om inflatie tussen Europese landen te vergelijken.
Historisch gezien kende de eurozone in oktober 2022 een HICP-inflatie van 10,6 procent, waarbij energie-inflatie 4,4 procentpunt bijdroeg. In mei 2023 was de gemiddelde inflatie in de eurozone (HICP) 6,1 procent, en in juli 2023 bedroeg de Europese inflatie 5,3 procent. Een blik verder terug toont dat de HICP-inflatie in het eurogebied begin 2013 al onder de twee procent daalde.
De impact van inflatie op de Europese economie en consumenten
Inflatie in Europa heeft een brede impact op zowel de economie als de consumenten. Het verhoogt de kans op een recessie en leidt tot een stijging van de marktrente. Hoge inflatie ondermijnt de koopkracht van consumenten en bedrijven, en drukt op de bestedingsruimte van consumenten. Dit vormt een uitdaging voor zowel ondernemers als consumenten, en beïnvloedt consumentenbestedingen doordat loonstijgingen vaak achterblijven, wat merkbaar is in hogere kosten van levensonderhoud.
Effecten op sparen en koopkracht
Inflatie vermindert de koopkracht van uw spaargeld. Dit betekent dat u met hetzelfde bedrag in de toekomst minder kunt kopen. Hoge inflatie heeft een onvermijdelijk effect op de waarde van geld op uw spaarrekening. Spaargeld kan op lange termijn koopkracht verliezen door inflatie en een negatieve rente. Dit resulteert dan in een negatief rendement. Bij een prijsstijging van 5% is een neutraal rendement nodig om de koopkracht te behouden. Spaarders kunnen bij een inflatie van 10% en een spaarrente van 1,10% jaarlijks 8,90% koopkracht verliezen. Nederlandse spaarders hebben in 2022 zelfs 16,5 procent aan koopkracht ingeboet na inflatiecorrectie.
Prognoses en verwachtingen voor inflatie in Europa in de komende jaren
De Europese Centrale Bank (ECB) verwacht dat de inflatie in de eurozone in 2026 uitkomt op 1,9 procent. Dit is een neerwaartse bijstelling van eerdere inflatieprojecties. De verwachting is dat de inflatie verder zal dalen naar 2 procent in 2027. Deze consistente daling richting de twee procent is een positief signaal voor prijsstabiliteit.
Voor 2025 raamde de ECB de inflatie op 2,3 procent. Andere prognoses voor 2025 spraken van 2,2 procent of 2,4 procent. Eerder, in 2024, voorspelden de prognoses van de ECB een inflatie van 2,7 procent. De inflatie in de eurozone werd voor 2024 ook op 2,6 procent voorspeld. Voor iemand die een grote aankoop overweegt, zoals een huis, bieden deze prognoses een indicatie van de toekomstige economische omstandigheden.
Hoe kunt u actuele inflatiecijfers en vergelijkingen per land bekijken?
U kunt actuele inflatiecijfers en vergelijkingen per land bekijken via Eurostat. Deze organisatie biedt cijfers over inflatie en levert deze voor de Europese Unie. De inflatie wordt berekend met de Geharmoniseerde Consumentenprijsindex (HICP). Eurostat publiceert deze inflatiecijfers, vaak later op de dag.
Voor de meeste mensen volstaat Eurostat als primaire bron. Iemand die de inflatie in Nederland wil vergelijken met die van andere landen, ziet dat de Nederlandse inflatie al enige tijd hoger is dan gemiddeld. Sinds 1999 ligt de Nederlandse inflatie gemiddeld boven die van het eurogebied. Momenteel is de inflatie in Nederland hoger dan het eurozone gemiddelde. De kerninflatie in Nederland verschilt met enkele tienden procentpunt van die in de eurozone.
Rente van de ECB: grafiek en betekenis voor inflatie
De rente van de Europese Centrale Bank (ECB) is een belangrijk instrument om de inflatie in Europa te beheersen. De ECB verhoogt de rente om de inflatie te dempen, een directe actie om de prijzen te stabiliseren.
Sinds september 2023 hield de ECB de beleidsrente stabiel op 4%. Deze stabiliteit heeft bijgedragen aan een aanzienlijke daling van de inflatie in de eurozone. In april 2024 daalde de inflatie in Europa naar 2,4%. Dit is dicht bij de middellangetermijndoelstelling van de ECB van twee procent. In december 2023 stond de inflatie in de eurozone nog op 2,9%. De ECB verwacht dat de inflatie in 2024 uitkomt op 2,5% en in 2026 op 1,9%. Het handhaven van de beleidsrente op 4% is een belangrijke strategie om de inflatie verder te vertragen. Voor huiseigenaren met een variabele hypotheek betekent een stabiele ECB-rente dat hun maandlasten niet direct verder stijgen — een welkome zekerheid in onzekere tijden.
Waarom verschilt inflatie tussen Europese landen?
Verschillen in inflatie tussen Europese landen komen door binnenlandse factoren. Sinds de invoering van de euro in 1999 functioneren deze inflatieverschillen als aanpassingsmechanisme. Het inflatiepeil van individuele lidstaten in de Europese Unie kan een risico vormen vanwege deze uiteenlopende inflatiecijfers. Dit betekent dat de economische situatie per land invloed heeft op de lokale prijsstijgingen, wat weer gevolgen heeft voor de bredere Europese economie.
Wat is het verschil tussen HICP en CPI?
HICP en CPI verschillen in de samenstelling van hun standaardpakket voor het meten van inflatie. Het belangrijkste verschil is dat de HICP geen rekening houdt met de kosten van het wonen in een eigen woning. De Nederlandse CPI neemt deze kosten, inclusief toegerekende huur, wel mee in zijn berekening. Daarnaast kijkt de HICP naar uitgaven van zowel Nederlanders als buitenlanders binnen Nederland. De HICP is specifiek ontwikkeld voor een gemakkelijke vergelijking van inflatie tussen Europese landen. Dit maakt de HICP een belangrijke indicator voor het monetair beleid van de Europese Centrale Bank.
Hoe beïnvloedt inflatie mijn hypotheek en spaargeld?
Inflatie heeft invloed op zowel uw spaargeld als uw hypotheek. Voor spaarders betekent inflatie een waardevermindering van het spaargeld en een afname van de koopkracht, wat sparen minder aantrekkelijk maakt door een negatieve reële rente. Wat de hypotheek betreft, vermindert inflatie de reële waarde van de schuld, waardoor deze eenvoudiger terug te betalen is. Een inflatie van twee procent per jaar kan de hypotheeklasten over dertig jaar zelfs 60 procent goedkoper maken. Tegelijkertijd kan inflatie leiden tot hogere hypotheekrentes, beïnvloed door economische omstandigheden.
Welke rol speelt de Europese Centrale Bank bij inflatie?
De Europese Centrale Bank (ECB) heeft als belangrijkste taak inflatie in de eurozone in de hand te houden. Haar primair doel is een inflatiepercentage van ongeveer twee procent op de middellange termijn. De ECB heeft de opdracht prijzen stabiel te houden en streeft naar stabiele prijzen. Hiermee wil de bank de interne waarde van de euro stabiliseren. Om inflatie te beteugelen, gebruikt de ECB rente als instrument. Zo verhoogde de ECB de rente om inflatie te bestrijden. Dit leidt tot minder lenen, dalende investeringen en consumptie.
