Als uw arbeidsongeschiktheid wordt omgezet in arbeidsgeschiktheid, vervalt uw recht op een uitkering. Dit betekent dat u geen uitkering ontvangt als u minder dan 35% arbeidsongeschikt bent, of volledig arbeidsgeschikt na twee jaar ziekte. Een uitkering kan ook stoppen wanneer u 65% of meer van uw oude loon of WIA-maandloon verdient.
Wat is arbeidsongeschiktheid en arbeidsgeschiktheid?
Arbeidsongeschiktheid is het onvermogen om werkzaamheden uit te voeren door ziekte of een ongeval. Dit wordt vaak omschreven als ongeschiktheid tot het verrichten van arbeid, rechtstreeks en objectief medisch vast te stellen.
Opvallend is dat het Burgerlijk Wetboek geen definitie van arbeidsongeschiktheid bevat. Ook de Hoge Raad heeft hier geen expliciete arbeidsrechtelijke definitie voor gegeven. Voor zelfstandigen betekent arbeidsongeschiktheid dat u de werkzaamheden van uw eigen zaak niet meer of niet volledig kunt doen. De beoordeling van arbeidsongeschiktheid kijkt naar beroepsarbeid of passende arbeid. Hierbij houden ze rekening met beperkingen, uw opleidingsniveau en vroegere werkzaamheden. Arbeidsgeschiktheid is dan de staat waarin u wel in staat bent om werkzaamheden uit te voeren.
Hoe verloopt het beoordelingsproces van arbeidsongeschiktheid naar arbeidsgeschiktheid?
Het beoordelingsproces van arbeidsongeschiktheid naar arbeidsgeschiktheid kijkt naar verschillende soorten werk. Dit kan uw eigen beroep zijn (beroepsarbeid), passend werk of gangbare arbeid. Bij passende arbeid houden beoordelaars rekening met uw beperkingen en opleidingsniveau.
Een medische beoordeling is een vast onderdeel van dit proces, zeker bij een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Voor een AOV-uitkering beoordeelt het UWV vaak op basis van gangbare arbeid. Soms, bij een verzekerd beroep, wordt gekeken naar de uitgevoerde werkzaamheden en een ongeschiktheid van 25%. Dit betekent dat de beoordeling niet één vaste methode volgt, maar afhangt van uw situatie en het type uitkering. Stel, u bent een timmerman en kunt uw eigen werk niet meer doen; dan wordt gekeken of u ander passend werk kunt verrichten.
Welke gevolgen heeft het herstel voor je uitkering?
Wanneer u herstelt van arbeidsongeschiktheid, kan dit leiden tot aanpassingen in uw WIA-uitkering. Het UWV past de uitkering aan naar het juiste bedrag na opsporing van een fout. Te weinig ontvangen bedragen worden alsnog uitbetaald. Deze veranderingen kunnen invloed hebben op uw totale inkomen en andere sociale voorzieningen.
Stoppen of aanpassen van de WIA-uitkering
Uw WIA-uitkering kan stoppen of worden aangepast door diverse omstandigheden. Redenen voor stopzetting zijn onder meer een stijging van uw inkomen, het bereiken van de AOW-leeftijd, emigratie naar een land zonder afspraken met Nederland, of een eigen verzoek. U kunt de WIA-uitkering wel aanhouden bij werk naast de uitkering, mits u voldoet aan de inkomensvoorwaarden. Start u een eigen bedrijf, dan kijkt het UWV na drie jaar naar uw gemiddelde winst voor aanpassing of stopzetting van de WIA-uitkering; voor Wajong-, WAO- of WAZ-uitkeringen gebeurt dit na vijf jaar. Herkeuringen kunnen leiden tot een verandering in uw arbeidsongeschiktheidspercentage, wat aanpassing van de WAO-uitkering door het UWV tot gevolg heeft. Werkloosheid kan er ook voor zorgen dat u uw WIA-uitkering verliest bij overgang naar een vervolguitkering. U kunt een WIA-uitkering ook stopzetten via de website van het UWV.
Mogelijkheden voor WW na herstel
Als je na een WIA-uitkering weer aan het werk bent gegaan en daarna je baan verliest, kun je mogelijk opnieuw een WW-uitkering krijgen. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door bedrijfseconomische redenen of als je tijdelijke contract niet wordt verlengd. Je kunt je WW-rechten terugkrijgen als je minder dan 24 maanden geleden vanuit de WW bent gestart en je bedrijf is beëindigd. Dit biedt een vangnet na herstel van arbeidsongeschiktheid.
Invloed op andere sociale voorzieningen en toeslagen
De overgang van arbeidsongeschiktheid naar arbeidsgeschiktheid beïnvloedt uw sociale voorzieningen en toeslagen direct. Stapeling van inkomsten uit werk, andere uitkeringen en toeslagen kan uw totale inkomen onvoorspelbaar maken. Dit beïnvloedt uw inkomenszekerheid. Vooral WIA-gerechtigden die gedeeltelijk werken, ervaren vaak terugvorderingen van te veel ontvangen uitkeringen. Deze terugvorderingen veroorzaken inkomensonzekerheid, omdat verrekening soms pas na maanden plaatsvindt. Meer werken kan hierdoor minder lonend worden, terwijl werk juist voldoende zou moeten lonen. De vormgeving van fiscaliteit en toeslagen is daarom van groot belang voor wie de stap naar werk zet. De effectiviteit van het beleid in sociale zekerheid hangt direct af van de toeslagen. Mensen met een WIA-uitkering durven soms geen toeslagen aan te vragen, waardoor zij onder het bestaansminimum leven.
Wat zijn je rechten en plichten bij verandering van arbeids(on)geschiktheid?
Wanneer uw arbeids(on)geschiktheid verandert, heeft u rechten en plichten, net als uw werkgever. Deze richten zich op een succesvolle re-integratie volgens de Wet verbetering poortwachter. Dit omvat het opstellen van een plan van aanpak en het bewaken van de voortgang.
Re-integratieverplichtingen en ondersteuning
Re-integratie is een gezamenlijke verplichting voor werkgever en werknemer, gericht op terugkeer naar werk. De werkgever heeft een duidelijke plicht tot re-integratie. Deze verplichting geldt bij langdurige arbeidsongeschiktheid en volgt uit de Ziektewet en het arbeidsrecht. Werkgevers zijn verplicht tot re-integratie bij ziekte van een werknemer. Een ex-werkgever die eigenrisicodrager is voor de WGA, heeft een plicht tot ondersteuning bij re-integratie. Deze verplichting kan tot 10 jaar duren. Een ziekteverzuimverzekering kan ondersteuning bieden bij re-integratie, maar de eindverantwoordelijkheid blijft bij de werkgever.
Wanneer moet je de werkgever of uitkeringsinstantie informeren?
U informeert uw werkgever direct als u ziek wordt. Dit moet u op de eerste dag van uw arbeidsongeschiktheid doen, uiterlijk binnen 24 uur na de ziekmelding. Deze melding is belangrijk voor de opschorting van uw loon. Als uw ziekte langer duurt dan verwacht, meldt u dit zo snel mogelijk aan uw werkgever. Ook wanneer u weer arbeidsgeschikt wordt verklaard, informeert u uw werkgever direct. In sommige gevallen moet u ook het UWV informeren, vooral wanneer u hersteld bent van arbeidsongeschiktheid. Het tijdig informeren van zowel uw werkgever als het UWV is cruciaal voor een correcte afhandeling van uw situatie.
Contact opnemen met UWV en werkgever
U kunt op verschillende momenten contact opnemen met het UWV. Als u inkomen ontvangt, moet u dit doorgeven aan het UWV. Ook als uw werkgever uw loon niet betaalt, is het belangrijk dit te melden bij het UWV. Voor algemene vragen of specifieke informatie over uw persoonlijke situatie kunt u contact opnemen met het UWV. Heeft u moeite met uw sollicitatieplicht, dan kunt u een adviseur werk benaderen of een online bericht sturen via de Werkmap. Het UWV Telefoon Werknemers is bereikbaar op werkdagen van 8.00 tot 17.00 uur via +31 88 898 20 01.
Financiële planning en budgetteren bij inkomensverandering
Financiële planning en budgetteren zijn essentieel bij inkomensverandering. Een verandering in opvanginkomsten bemoeilijkt financiële planning, vooral door de onzekerheid over toekomstige inkomsten. Bij een fluctuerend inkomen past u uw budgetberekening aan; bereken hiervoor uw gemiddelde inkomen over een jaar of zes maanden. Financiële planning omvat inkomensplanning en geeft inzicht in uw huidige en toekomstige inkomens- en vermogenspositie in Nederland. Een financieel planner kan een plan opstellen voor inkomensrisico’s en biedt inzicht in uw bestedingspatroon.
Hoe kun je samenwerken met het Nibud bij het beheren van je financiën na herstel?
Het Nibud helpt u met het beheren van uw financiën na herstel door advies en hulpmiddelen aan te bieden. Zij geven persoonlijk budgetadvies en informatie over budgetteren. U vindt er ook tips over uitgaven en wat u overhoudt.
Het Nibud heeft een stappenplan genaamd ‘Grip op geld’. Ook bieden zij een bufferberekenaar aan voor financiële tegenslagen. Als u na herstel van arbeidsongeschiktheid weer aan het werk gaat, is het Nibud een waardevolle partner. Hun tools helpen u om overzicht te houden in uw nieuwe financiële situatie.
Alternatieven en vervolgstappen als je uitkering stopt of verandert
Wanneer uw uitkering stopt of verandert, bijvoorbeeld door het vinden van werk, zijn er alternatieven en vervolgstappen die u kunt nemen. Dit geldt voor een bijstandsuitkering, een WW-uitkering of een leefgelduitkering. U moet dan nadenken over het vinden van passend werk of omscholing. Ook is het belangrijk om mogelijkheden voor aanvullende verzekeringen of vangnetten te verkennen. Zelfs als uw uitkering stopt door werk, kunt u soms opnieuw een uitkering aanvragen als dat werk binnen een half jaar stopt.
Zoektocht naar passend werk of omscholing
Een zoektocht naar passend werk of omscholing is belangrijk als u weer arbeidsgeschikt wordt. Werkzoekenden kunnen scholing, opleiding, cursussen of trainingen volgen om hun kansen op betaald werk te vergroten. Dit stimuleert om-, her- of bijscholing, vooral als u moeite heeft met het vinden van een baan. Met een stappenplan kunt u een baan vinden die echt bij u past.
Mogelijkheden voor aanvullende verzekeringen of vangnetten
U kunt aanvullende verzekeringen afsluiten om uw inkomen te beschermen bij arbeidsongeschiktheid. Er zijn WGA-hiaatverzekeringen, zowel in basis- als uitgebreide vorm, en excedentverzekeringen zoals de WIA-Excedent verzekering. Soms kunt u deze verzekeringen ook via uw pensioenregeling regelen. Een specifiek vangnet is de Vangnet AOV. Deze is bedoeld voor zelfstandigen en DGA’s die om medische redenen zijn afgewezen voor een reguliere arbeidsongeschiktheidsverzekering. De Vangnet AOV keert een afgesproken bedrag uit bij arbeidsongeschiktheid door ziekte of ongeval, inclusief complicaties bij zwangerschap. Het verzekerde bedrag is maximaal 70% van het wettelijk minimumloon en stijgt mee met dit loon.
Hypotheekopties en financiële producten bij veranderde arbeidsstatus
Een gewijzigde arbeidsstatus heeft invloed op uw hypotheekopties en financiële producten. U kunt uw woninghypotheek aanpassen als uw persoonlijke situatie wijzigt. Dit kan bijvoorbeeld door een hypotheekoversluiting, waarmee u een nieuwe hypotheekvorm kiest. Vergelijk hiervoor verschillende aanbieders en hun specifieke hypotheekaanbod. Zelfs een hypotheekklant bij RegioBank moet zijn hypotheek aanpassen bij een gewijzigde persoonlijke situatie, want u de hypotheek kunt aanpassen tijdens de looptijd.
Een aflossingsvrije hypotheek biedt flexibiliteit voor hypotheeknemers. Deze hypotheekvorm maakt het mogelijk om tijdelijk de aflossingen stop te zetten, wat handig is bij arbeidsongeschiktheid of werkloosheid. Voor flexwerkers en ondernemers zijn er steeds meer hypotheekmogelijkheden. Mensen met flexibele inkomens krijgen meer kansen om een hypotheek af te sluiten. De hypotheekaanvraag voor flexwerkers en ondernemers krijgt meer opties, wat aantoont dat hypotheekmogelijkheden variëren afhankelijk van uw persoonlijke situatie.
