Een bankvergunning is de wettelijke toestemming om bankactiviteiten te verrichten, zoals het aantrekken van spaargeld. Het verkrijgen van deze vergunning, een proces dat zes tot twaalf maanden duurt, is een vereiste om als bank actief te zijn en de markt te betreden. Deze vergunning, vaak afgegeven door De Nederlandsche Bank (DNB) of de Europese Centrale Bank (ECB), bepaalt welke financiële diensten u mag aanbieden. Alleen gezonde banken die aan alle juridische vereisten voldoen, kunnen een vergunning krijgen. Op deze pagina leest u meer over de werking en het belang van deze vergunningen.
Definitie van een bankvergunning
Een bankvergunning is een wettelijke toestemming die een onderneming nodig heeft om bankactiviteiten te verrichten. Zonder deze vergunning mogen banken hun activiteiten niet starten, tenzij er een wettelijke uitzondering van de vergunningplicht geldt. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor beleggingsondernemingen die als bank kwalificeren; zij moeten een bankvergunning aanvragen volgens artikel 2:11 van de Wet op het financieel toezicht (Wft).
Het is dus een fundamentele eis voor iedereen die financiële diensten wil aanbieden die onder de definitie van bankactiviteiten vallen. Stel, u wilt een nieuwe bank oprichten die spaargeld aantrekt; dan is het verkrijgen van deze vergunning de eerste en belangrijkste stap.
Welke soorten bankvergunningen bestaan er in Nederland?
In Nederland bestaan verschillende soorten bankvergunningen, afhankelijk van de activiteiten die een financiële instelling wil uitvoeren. U kunt een
volledige, universele bankvergunning aanvragen voor brede bankactiviteiten, of een
specifieke deelvergunning voor gespecialiseerde diensten. Denk hierbij aan betaaldienstverlening of het beheer van trustkantoren. De Nederlandsche Bank (DNB) en de Europese Centrale Bank (ECB) zijn betrokken bij de verlening van deze vergunningen. Een bankvergunning kan ook meerdere merken dekken, zoals die van de Volksbank N.V. voor ASN Bank en andere merken.
Volledige bankvergunning
Een volledige bankvergunning, ook wel universele bankvergunning genoemd, stelt een bank in staat om alle gangbare bankactiviteiten uit te voeren. Dit betekent dat u er kunt sparen en leningen afsluiten. Grote banken zoals ABN AMRO en de Volksbank beschikken over zo’n vergunning. Triodos Bank kreeg haar volledige bankvergunning al in 1980 van De Nederlandsche Bank. Deze brede vergunning onderscheidt zich van een deelvergunning, die zich richt op een beperkter aantal diensten.
Beperkte vergunningen en speciale categorieën
Beperkte vergunningen omvatten speciale categorieën, zoals systeemrelevante beleggingsondernemingen. Deze ondernemingen moeten een bankvergunning aanvragen zodra ze aan de criteria voldoen. Nationale toezichthoudende autoriteiten zijn het eerste aanspreekpunt voor deze aanvragen. De ECB is daarna de bevoegde instantie voor bankvergunningen. Bij elke nieuwe kredietinstelling volgt een beoordeling van betrouwbaarheid en deskundigheid. De ECB baseert haar besluitvorming op het single rulebook van de EBA en nationaal recht. Dit proces zorgt ervoor dat alleen geschikte instellingen de markt betreden en als bank actief zijn.
Voorwaarden en vereisten voor het verkrijgen van een bankvergunning
Om als bank in Nederland actief te zijn, heeft u een vergunning van de Europese Centrale Bank (ECB) nodig. Deze bankvergunning vereist dat u aan diverse juridische verplichtingen voldoet. Belangrijke voorwaarden zijn onder meer een solide kapitaal, dat een hoge drempel vormt, een helder bedrijfsplan en betrouwbaar, deskundig leiderschap. Ook directe en indirecte aandeelhouders ondergaan een geschiktheidsbeoordeling. Pas na verlening van de vergunning mag de bank met haar activiteiten starten.
Kapitaaleisen en financiële stabiliteit
Kapitaaleisen bepalen de minimale hoeveelheid kapitaal die banken moeten aanhouden. Toezichthouders stellen deze eisen om de financiële stabiliteit te waarborgen. Banken dienen voldoende gekapitaliseerd te zijn om onverwachte schokken op te vangen, wat deposanten beschermt tegen insolvabele banken en het vertrouwen in het bankwezen behoudt. Volgens de
Europese Centrale Bank (ECB) betekent financiële stabiliteit dat het financiële stelsel schokken kan weerstaan zonder ernstige verstoringen. De
Nederlandsche Bank (DNB) benadrukt dat voldoende buffers de risico’s van verhoogde onzekerheid beperken. Een goed gekapitaliseerde financiële sector is beter bestand tegen economische schokken. Nederlandse financiële instellingen beschikken over solide buffers en ruime liquiditeitsposities, wat bijdraagt aan deze stabiliteit.
Bestuurlijke en organisatorische eisen
Voor een bankvergunning gelden specifieke bestuurlijke en organisatorische eisen. Elke organisatie moet voldoen aan wettelijke eisen en normen om te mogen opereren. Dit betekent voor banken dat hun interne organisatie en bestuur betrouwbaar en deskundig moeten zijn. Zo waarborgt u de stabiliteit van de bank en beschermt u de belangen van uw klanten.
Integriteit en betrouwbaarheid van bestuurders
Voor een bankvergunning is de integriteit en betrouwbaarheid van bestuurders cruciaal. Bestuurders van een rechtspersoon worden getoetst op hun betrouwbaarheid, zeker als de rechtspersoon een gekwalificeerde deelneming heeft. Hierbij speelt de integriteit van zowel het bestuur als de medewerkers een belangrijke rol. De betrouwbaarheid van deze personen wordt berekend als een combinatie van hun bekwaamheid, integriteit en welwillendheid. Zo blijft de financiële sector stabiel en betrouwbaar voor iedereen.
Het aanvraagproces voor een bankvergunning in Nederland
Het aanvragen van een bankvergunning in Nederland omvat een voortrajectfase en een formele fase. Banken met een statutaire zetel in Nederland moeten een bankvergunning aanvragen. Zij dienen hun aanvraag in bij De Nederlandsche Bank (DNB). Om als bank actief te zijn in Nederland, is een vergunning van de Europese Centrale Bank (ECB) vereist. DNB adviseert een informeel gesprek voorafgaand aan de formele aanvraag, waarbij een concreet businessplan met financiële prognoses en kapitalisatie essentieel is. Een bank kan ook een deelvergunning aanvragen; deze deelvergunning vereist specifieke bankactiviteiten.
Stap 1: Voorbereiding en documentatie
De voorbereiding voor een bankvergunningaanvraag begint met het aanvragen van een account op het
AFM Portaal en het koppelen van de onderneming, gevolgd door het downloaden van een checklist en benodigde formulieren. U moet relevante documenten digitaliseren, zoals diploma’s, een uittreksel van de KvK, een kopie van uw ID en een dekkingsbevestiging van de BAV. Daarna start u de aanvraag op het AFM Portaal, waarbij ook uw kapitaal, programma van werkzaamheden, en de deskundigheid en betrouwbaarheid van het leidinggevend orgaan worden beoordeeld. Ook de directe en indirecte aandeelhouders worden hierbij meegenomen in de beoordeling.
Stap 2: Indienen bij De Nederlandsche Bank (DNB)
Banken met een statutaire zetel in Nederland dienen hun aanvraag voor een bankvergunning in bij De Nederlandsche Bank (DNB).
DNB neemt deze ontvangen vergunningaanvragen vervolgens in behandeling. Voordat u formeel indient, raadt DNB een informeel gesprek over de aanvraag aan. Voor de behandeling van een vergunningaanvraag brengt DNB kosten in rekening. Uiteindelijk verleent DNB de vergunningen voor markttoegang in de financiële sector.
Welke banken hebben een bankvergunning en hoe herken je ze?
U herkent banken met een bankvergunning aan hun officiële registratie bij toezichthouders. Zo bezit Volksbank N.V. een bankvergunning, uitgegeven door De Nederlandsche Bank (DNB). Deze vergunning deelt de Volksbank met merken als ASN Bank, BLG Wonen, RegioBank, SNS Bank en Zwitserleven.
Overzicht van banken met vergunning in Nederland
De Nederlandse bankensector kent diverse banken met een geldige vergunning. Grote Nederlandse banken zoals
ING,
Rabobank,
ABN AMRO en
De Volksbank domineren de markt. Zij besloegen in 2024 samen 90% van de markt. Andere grote spelers zijn
BNG Bank,
NWB Bank en
Leaseplan. Ook
Triodos behoort tot de traditionele banken. De Volksbank N.V. bezit een bankvergunning van De Nederlandsche Bank. Onder deze vergunning vallen merken als
ASN Bank,
BLG Wonen,
RegioBank,
SNS Bank en
Zwitserleven.
ASN Bank heeft bovendien een eigen Nederlandse bankvergunning.
Nationale Nederlanden heeft een vergunning van De Nederlandsche Bank en de AFM voor financiële dienstverlening. Alle banken met een Nederlandse vergunning nemen deel aan de Nederlandse Depositogarantie.
Banken met dezelfde vergunning en hun verschillen
Banken die onder dezelfde bankvergunning opereren, kunnen toch verschillende doelgroepen bedienen via aparte labels. Merken zoals ASN Bank, RegioBank en SNS voeren bijvoorbeeld een eigen identiteit en marketing. U herkent ze aan hun verschillende merknamen, terwijl de statutaire naam van de bank dezelfde is. Een belangrijk verschil zit in de depositogarantie. Het maximale bedrag van €100.000 geldt per persoon, per statutaire banknaam, ongeacht het aantal merknamen. Spaargeld bij twee banken die onder dezelfde vergunning vallen, valt onder het depositogarantiestelsel en is samen gegarandeerd tot €100.000. Heeft u bijvoorbeeld €75.000 bij de ene bank en €50.000 bij de andere, dan verliest u €25.000 als de bank failliet gaat. Spaargeld boven €100.000 moet u daarom bij een bank met een andere bankvergunning onderbrengen.
Toezichthoudende instanties en hun rol bij bankvergunningen
In Nederland zijn De Nederlandsche Bank (DNB), de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en de Europese Centrale Bank (ECB) de toezichthoudende instanties die bankvergunningen verlenen en controleren. Deze organisaties zorgen ervoor dat financiële instellingen zich aan de regels houden en veilig opereren. Ze beoordelen de aanvragen, houden toezicht op de bedrijfsvoering en kunnen handhavend optreden bij misstanden.
De Nederlandsche Bank (DNB)
De Nederlandsche Bank (DNB) is de onafhankelijke centrale bank van Nederland en oefent prudentieel toezicht uit op financiële instellingen, wat essentieel is voor bankvergunningen. Dit toezicht richt zich op de soliditeit van banken, inclusief middelgrote en kleine Nederlandse banken. DNB zorgt ervoor dat deze instellingen voldoende vermogen hebben om aan hun verplichtingen te voldoen en bevordert de stabiliteit van het financiële stelsel. U moet weten dat DNB ook toezicht houdt op verzekeraars, kredietverstrekkers en betaaldienstverleners, zoals vermeld op
dnb.nl. Bovendien is DNB onderdeel van het Europese Single Supervisory Mechanism (SSM), wat bijdraagt aan een stabiel bankentoezicht in Europa.
Autoriteit Financiële Markten (AFM)
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) is de gedragstoezichthouder op financiële markten in Nederland. Zij bevordert eerlijke en transparante financiële markten. De AFM houdt toezicht op het gedrag van financiële instellingen, waaronder banken en betaalinstellingen. Deze zelfstandige overheidsorganisatie verleent ook vergunningen. Haar taken vallen onder de Wet op financieel toezicht (Wft) en zij werkt samen met De Nederlandsche Bank (DNB).
Europese Centrale Bank (ECB) en Europees toezicht
De Europese Centrale Bank (ECB) is verantwoordelijk voor het centrale toezicht op banken in het eurogebied. Sinds de financiële crisis heeft de ECB de verantwoordelijkheid voor het gemeenschappelijk Europees bankentoezicht. Zij houdt direct toezicht op alle grote banken in de eurozone, waaronder meer dan 110 banken die samen 80% van alle bankactiva in Europa vertegenwoordigen. Voorbeelden hiervan zijn ING, ABN AMRO, de Volksbank en Rabobank. De ECB werkt samen met nationale toezichthouders om toezichtacties voor individuele banken en prioriteiten voor het Europees bankentoezicht te bepalen. Ook speelt de ECB een rol in de geschiktheids- en integriteitsbeoordelingen van directeuren en leden van interne toezichthoudende organen, waarbij zij de beslissingsbevoegdheid heeft.
Gevolgen van een bankvergunning voor depositogarantie en klantbescherming
Een bankvergunning heeft directe gevolgen voor de depositogarantie en klantbescherming. Banken met een Nederlandse bankvergunning vallen onder het Nederlandse Depositogarantiestelsel. Dit stelsel beschermt uw banktegoeden tot €100.000 per rekeninghouder per bank bij een faillissement. Dit biedt u als spaarder zekerheid en draagt bij aan het vertrouwen in het financiële systeem.
Wat is de depositogarantie?
De depositogarantie beschermt uw spaargeld bij banken in Nederland. Dit garantiestelsel dekt banktegoeden van rekeninghouders tot €100.000 per persoon per bank bij een faillissement. U krijgt uw geld dan terug, wat u zekerheid biedt. De Nederlandsche Bank (DNB) is verantwoordelijk voor dit belangrijke stelsel.
Hoe bankvergunningen invloed hebben op depositogarantie
Bankvergunningen bepalen direct of uw geld beschermd is door de depositogarantie. Een bank met een Nederlandse bankvergunning valt onder de Nederlandse Depositogarantie. Dit betekent dat uw banktegoeden tot €100.000 per persoon per bank beschermd zijn. Deze bescherming geldt bij een faillissement van de bank. Zelfs banken met een gedeelde bankvergunning vallen onder dit stelsel, waarbij de garantie van €100.000 gezamenlijk geldt per statutaire banknaam. De garantie beschermt specifiek banktegoeden van particuliere spaarders in Nederland. Dit biedt u een belangrijke zekerheid voor uw spaargeld.
Verschillen tussen bankvergunningen en andere financiële vergunningen
Bankvergunningen onderscheiden zich van andere financiële vergunningen doordat ze bescherming bieden via de Nederlandse Depositogarantie. Dit betekent dat uw geld bij een bank met een vergunning veilig is tot een bepaald bedrag. Andere vergunningen zijn nodig voor specifieke activiteiten zoals beleggen of betalingsdiensten, die elk hun eigen set regels en beschermingen hebben.
Bankvergunning versus beleggingsvergunning
Een bankvergunning en een beleggingsvergunning zijn verschillend, al kunnen ze elkaar raken. Een vergunning voor beleggingsdiensten stelt specifieke eisen aan de zeggenschapsstructuur, het eigen vermogen en de betrouwbaarheid van beleidsbepalers. Beleggingsondernemingen die kwalificeren als bank moeten een bankvergunning aanvragen, bijvoorbeeld bij De Nederlandsche Bank (DNB). Daarnaast bestaat er een deelvergunning die specifiek ziet op bankactiviteiten, zij het met een beperkter aantal toegestane handelingen.
Bankvergunning versus betalingsinstellingvergunning
Een bankvergunning en een betalingsinstellingvergunning verschillen in de financiële diensten die u ermee mag aanbieden. Als betalingsinstelling heeft u een specifieke vergunning van De Nederlandsche Bank (DNB) nodig om betaaldiensten te verlenen. Een bankvergunning staat u toe om bredere bankactiviteiten uit te voeren, zoals het aantrekken van spaargeld. U kunt als bank ook een deelvergunning aanvragen, die zich richt op specifieke bankactiviteiten in plaats van een universele bankvergunning.
Hoe lang duurt het om een bankvergunning te krijgen?
De wettelijke beslistermijn voor een bankvergunning is 26 weken. Deze termijn start zodra De Nederlandsche Bank (DNB) de formele aanvraag heeft ontvangen. U moet dus rekening houden met een periode van ongeveer een half jaar na het indienen van alle documenten.
Kan een bankvergunning worden ingetrokken?
Ja, een bankvergunning kan worden ingetrokken. De Nederlandsche Bank (DNB) is bevoegd om dit te doen als het behoud van de vergunning niet langer verantwoord is, volgens
DNB. Dit kan gebeuren als u niet voldoet aan verplichtingen uit de Wet op het financieel toezicht (Wft), of als u DNB niet in kennis stelt van belangrijke ontwikkelingen. Als financieel dienstverlener dient u zelf een verzoek tot volledige intrekking in te dienen wanneer u stopt met activiteiten, zo meldt de
AFM. Een vergunning kan niet met terugwerkende kracht worden ingetrokken en gaat op zijn vroegst in op de datum van ontvangst van het intrekkingsverzoek. Vanaf de intrekkingsdatum mag u geen financiële diensten meer verrichten. U krijgt dan wel drie maanden de tijd om uw lopende portefeuille over te dragen.
Wat kost het aanvragen van een bankvergunning?
Het aanvragen van een bankvergunning brengt verschillende kosten met zich mee. De vergunningaanvraag zelf kost u €1.500, zo meldt de
AFM. Daarnaast betaalt u per beleidsbepaler €700 voor de betrouwbaarheidstoetsing en €1.000 voor de geschiktheidstoetsing. De totale kosten voor een bankvergunningaanvraag liggen hierdoor tussen de €1.400 en €3.000.
Welke rol speelt fintech bij bankvergunningen?
Fintech-bedrijven spelen een belangrijke rol bij bankvergunningen, want zij hebben vaak een vergunning nodig om betaaldiensten aan te bieden in de Europese Unie. Een startende fintech kan bijvoorbeeld een PSD2-vergunning verkrijgen. Voor het verkrijgen van een vergunning moeten fintech-bedrijven hun bedrijfsvoering aanpassen en aantonen dat hun dienstverlening betrouwbaar is. De opkomst van fintech vraagt ook om een herziening van het toezicht in de EU, wat de sector verder aandrijft met nieuwe wet- en regelgeving.
