Derivaten zijn afgeleide financiële producten die gebaseerd zijn op een onderliggende waarde. Ze geven u het recht om deze waarde tegen een bepaalde koers te kopen of verkopen. Denk hierbij aan aandelen of grondstoffen. Hoewel ze oorspronkelijk dienden om risico’s af te dekken, worden derivaten tegenwoordig ook gebruikt om te speculeren. Deze producten zijn risicovol en niet geschikt voor beginnende beleggers of lange termijn vermogensopbouw.
Definitie van derivaten en hun onderliggende waarde
Derivaten zijn financiële producten die gebaseerd zijn op een bepaalde onderliggende waarde. Het zijn overeenkomsten waarvan de waarde afhankelijk is van dit onderliggende actief. Deze afgeleide producten zijn geen zelfstandige beleggingen, maar altijd gekoppeld aan een ander product.
De onderliggende waarde is het product of actief waarop een afgeleid financieel instrument is gebaseerd. Dit is het actief waarnaar een afgeleid financieel product verwijst en waarvan de waarde en prijsbewegingen de prijs van het derivaat bepalen. De onderliggende waarde kan diverse vormen aannemen, zoals aandelen, indices, obligaties, grondstoffen, valuta, goederen of rente.
Hoe werken derivaten binnen de financiële wereld?
Derivaten zijn gebaseerd op een onderliggende waarde. De waarde van deze financiële contracten is afhankelijk van de prijsontwikkeling van het product waaraan ze verbonden zijn. Hierdoor beweegt de waarde van het derivaat mee met de onderliggende waarde. Een derivaat is altijd gebaseerd op afspraken tussen twee partijen. Het contract bepaalt hoe de waarde wordt vastgesteld, welke verplichtingen gelden en wat er gebeurt bij afloop. De precieze werking hangt af van het type derivaat en de contractvoorwaarden.
Veel derivaten werken met een hefboom. Een hefboom zorgt ervoor dat een kleine verandering in de onderliggende waarde een relatief grote verandering in de waarde van het derivaat veroorzaakt. Beleggers gebruiken derivaten om risico’s te verkleinen, ook wel hedgen genoemd. Ook speculeren beleggers met derivaten op toekomstige prijsbewegingen.
De belangrijkste soorten derivaten uitgelegd
De financiële wereld kent verschillende soorten derivaten, elk met eigen kenmerken en toepassingen. De belangrijkste soorten zijn opties, futures, swaps en CFD’s, waarvan opties en futures de meest bekende zijn.
- Futures: Termijncontracten met een plicht tot koop of verkoop tegen een vaste prijs en tijd.
- Opties: Geven het recht tot koop of verkoop, zonder de plicht.
- Swaps: Financiële producten voor het uitruilen van rentebetalingen.
- CFD’s: Hefboomproducten voor speculatie op koersbewegingen.
Futures
Futures zijn termijncontracten, een type derivaat en een financieel contract tussen twee partijen. Ze zijn een afspraak om een onderliggende waarde op een toekomstige datum te kopen of verkopen tegen een vooraf bepaalde prijs. De waarde van een future is afgeleid van dit onderliggende product. Bij een future contract gaan zowel de koper als de verkoper een verplichting aan. Deze gestandaardiseerde contracten worden gebruikt voor speculatie en risicobeheer (hedging). Beleggen in futures kan zeer winstgevend zijn, maar gaat gepaard met substantiële risico’s, waaronder de mogelijkheid van ongelimiteerde verliezen.
Opties
Opties zijn derivaten die u het recht geven om een onderliggend actief te kopen of verkopen tegen een vaste prijs. Dit recht is vrijblijvend; u bent niet verplicht de optie uit te oefenen. U kunt een optie op elk moment uitoefenen tot de vervaldatum. Beleggen in opties biedt de mogelijkheid om te speculeren op prijsstijgingen en -dalingen. Bijvoorbeeld, door short te gaan in optiehandel speculeert u op een prijsdaling. Optiehandel kan ook gebruikt worden voor risico-afdekking. Toch zijn er nadelen: optiehandel heeft een lagere liquiditeit, wat verkoopmogelijkheden bemoeilijkt, en een hogere spread, wat indirecte kosten met zich meebrengt. Een valutaoptie geeft u het recht om valuta te kopen of verkopen op een afgesproken datum en tijdstip.
Swaps
Swaps zijn derivaten, financiële contracten waarbij twee partijen kasstromen of risico’s met elkaar uitwisselen. Deze contracten wisselen vaak toekomstige kasstromen uit. Ze worden hoofdzakelijk gebruikt om rente-, valuta- en inkooprisico’s af te dekken. De meest voorkomende swaps zijn renteswaps, valutaswaps en grondstofswaps. Een renteswap dekt specifiek renterisico’s af. Bij een valutaswap ruilen twee partijen voor een afgesproken periode valuta met elkaar. Grondstofswaps wisselen grondstoffen uit.
CFD’s
CFD’s zijn financiële producten waarmee u kunt speculeren op korte termijn koersbewegingen. Deze contracten voor verschil zijn hoog risico producten. Ze werken met een hefboom op een onderliggende waarde. Dit betekent dat u grote winsten of verliezen kunt behalen.
Waarom beleggen in derivaten? Voordelen en toepassingen
Beleggers gebruiken derivaten voornamelijk om twee redenen: risico’s afdekken en speculeren. Derivaten vinden hun oorsprong in de wens om risico’s te verkleinen, ook wel hedgen genoemd. Beleggen in derivaten kan helpen om nadelige gevolgen van een prijsstijging of -daling te verkleinen. Goed geïnformeerde beleggers kunnen hiermee het risico in hun portefeuille finetunen. Beursgenoteerde derivaten zijn hiervoor geschikt.Daarnaast gebruiken beleggers derivaten om te speculeren op prijsbewegingen. Beursgenoteerde derivaten zijn ook geschikt voor speculatie. Ze bieden de mogelijkheid om een positie in te nemen in de onderliggende waarde. Een belangrijk voordeel is dat derivaten goed verhandelbaar zijn en vaak een hoge liquiditeit hebben. Derivaten kunnen een aanvullende rol spelen in een beleggingsportefeuille.
Risico’s en nadelen van beleggen in derivaten
Beleggen in derivaten brengt aanzienlijke risico’s en nadelen met zich mee. U kunt meer verliezen dan uw volledige inleg. Verliezen bij derivaten kunnen namelijk onbeperkt oplopen.
- Onbeperkte verliezen: U kunt meer verliezen dan uw initiële inleg.
- Hefboomwerking: Derivaten hebben vaak een hefboomwerking. Dit betekent dat kleine koersschommelingen van de onderliggende waarde leiden tot grote waardeveranderingen en verliezen. Grote hefbomen vormen een groot risico.
- Liquiditeitsrisico: Het kan lastig zijn om derivaten snel te verkopen zonder significant prijsverlies.
- Kredietrisico: Er is een risico dat de tegenpartij in het derivaatcontract zijn verplichtingen niet nakomt.
- Tegenpartijrisico: Dit risico is aanwezig, vooral bij derivaten die door banken zijn uitgegeven.
Derivaten versus andere financiële producten
Derivaten verschillen fundamenteel van andere financiële producten door hun aard en risicoprofiel. Financiële derivaten omvatten opties, futures en swaps. Derivaten zijn hoog risico en bieden een hoog rendement, wat ze ongeschikt maakt voor de meeste beleggers. Daarnaast zijn derivaten duur.
Andere financiële producten, zoals alternatieve beleggingen, hebben ook specifieke kenmerken. Alternatieve beleggingen zijn producten waarvan het rendement niet direct samenhangt met de koersontwikkelingen op traditionele obligatie- en aandelenmarkten. Denk hierbij aan hedgefondsen, private equity, vastgoed en gestructureerde producten. In 2021 waren alternatieve beleggingen complexer dan beursgenoteerde beleggingen. Ze hadden in 2021 ook een lagere liquiditeit vergeleken met beursgenoteerde beleggingen.
Praktische voorbeelden van derivaten in de markt
Marktpartijen gebruiken derivaten om risico’s af te dekken. Een veelvoorkomend voorbeeld is het afdekken van renteschommelingen. Een bedrijf kan een renteswap afsluiten. Dit beschermt tegen onverwachte stijgingen van de rente op een lening. Zo weet het bedrijf precies wat de rentelasten zijn.
Openbaar verhandelde derivaten hebben een reële waarde. Deze waarde is gebaseerd op bied- en laatprijzen. De prijs die u betaalt of ontvangt, komt direct voort uit de vraag en het aanbod in de markt.
Verdiensten en rendement bij beleggen in derivaten
Derivaten bieden de mogelijkheid tot een hoog rendement, maar dit gaat gepaard met een hoog risico. Beleggen in derivaten kan zeer winstgevend zijn, maar is tegelijkertijd ook het meest risicovolle type belegging. Het voordeel van beleggen is het potentieel voor hogere rendementen.
U kunt bijvoorbeeld met aandelen een rendement van 5-7% behalen, wat ook een hoger risico met zich meebrengt. Dit illustreert de balans tussen risico en potentieel rendement die ook bij derivaten geldt.
Zijn derivaten geschikt voor beginnende beleggers?
Derivaten zijn over het algemeen
ongeschikt voor beginnende beleggers. Specifiek zijn opties en futures niet aan te raden voor wie net start met beleggen. Beginnende beleggers moeten altijd rekening houden met het risico op waardevermindering. Het is beter om te kiezen voor
beleggingsfondsen, of in te zetten op groeiaandelen en waardeaandelen. Een langetermijnvisie is hierbij essentieel.
Hoe kan ik het risico bij derivaten beperken?
Risico’s bij derivaten worden beperkt door internationale regelgeving en toezicht. Na de G20 hebben landen hervormingen doorgevoerd voor gestandaardiseerde OTC-derivaten. Dit betekent verplichte verhandeling op beurzen of elektronische platforms, en afwikkeling via centrale tegenpartijen. Ook is er een verplichte rapportage aan transactieregisters en hogere kapitaalvereisten voor niet-centraal afgewikkelde derivaten. Europese wetgeving zoals EMIR en MiFIR versterkt dit. EMIR schept verplichtingen voor clearing en bilaterale risicobeheersing van OTC-derivaten. MiFIR eist dat gestandaardiseerde OTC-derivaten op gereglementeerde markten worden verhandeld.
Wat is de rol van een onderliggende waarde?
De onderliggende waarde is het financiële instrument waarop een afgeleid product is gebaseerd. Het is het actief waarnaar een derivaat verwijst. De waarde van een derivaat is direct afhankelijk van de koers en volatiliteit van deze onderliggende waarde. De prijsontwikkeling van het onderliggende product bepaalt grotendeels de waarde van het afgeleide instrument. Zelfs kleine bewegingen in de onderliggende waarde kunnen al grote effecten hebben op het afgeleide product. Het risico van beleggen in afgeleide producten komt dan ook grotendeels voort uit de volatiliteit van de onderliggende waarde. Het afgeleide product volgt altijd de onderliggende waarde.
Welke kosten zijn verbonden aan derivaten?
Derivaten brengen kosten met zich mee, wat ze over het algemeen duurder maakt dan directe beleggingen. Een belangrijke kostenfactor is de spread, die het verschil aangeeft tussen de aan- en verkoopprijs van een onderliggende waarde, zoals cryptocurrency. Spreads zijn geen transactiekosten en variëren per broker. Bij bepaalde opties kunnen spreadkosten oplopen tot enkele procenten. Ook voor Crypto CFD’s zijn spreads additionele kosten. Onder turbulente omstandigheden kunnen variabele spreads voor Crypto CFD’s oplopen tot 8 of zelfs 10 pips, terwijl vaste spreads juist lagere handelskosten kunnen bieden.
